Protest tegen verkeersdoorbraak

AMERSFOORT Amersfoort en zijn historie zitten vol met leuke en interessante verhalen en stadsweetjes. De stadgidsen van Gilde Amersfoort doen voor de lezers van De Stad Amersfoort eens in de vier weken een greep uit hun collectie. Deze week: Protest tegen verkeersdoorbraak.

De auto blijft een favoriet gespreksthema in de stad. Waar mag die nog komen en parkeren? Niets nieuws onder de zon, want daar is al jarenlang debat over.

Na de oorlog moest de stad met volle kracht vooruit. Nieuwe wijken waren nodig, de woningnood was enorm. Ook de auto eiste zijn plaats op. Bij gebrek aan snelwegen moest alle doorgaande verkeer nog door de nauwe Langestraat. In 1949 besloot het stadsbestuur tot aanleg van de Stadsring: een vierbaans boulevard met een ‘prachtige beplanting’ en ‘verantwoorde bebouwing’, inclusief spoortunnel voor ontsluiting van de industrie langs de Eem en het Soesterkwartier. Dit zou de binnenstad ontlasten en Amersfoort meteen van zijn wat provinciale imago ontdoen. Maar de prijs was hoog: een deel van de zo geliefde Beek en Plantsoen met zijn fraaie omliggende villa’s moest verdwijnen. Ondanks alle protest werd in 1959 de Stadsring met nieuwe spoortunnel geopend.

DOORBRAAKPLAN

In de jaren ’60 wilde men, met het Utrechtse Hoog Catharijne als voorbeeld, de binnenstad omvormen tot een moderne city, met winkels en ruim baan voor het verkeer. Ondertussen bleef het verkeer onstuimig groeien, in de Langestraat was het vaak chaos. In 1969 kwamen wethouder Wim Huslage en stedenbouwkundige Arie Rooimans met een kant-en-klaar Doorbraakplan, dat voorzag in de aanleg van een nieuwe brede weg, dwars door de binnenstad. Die zou lopen vanaf de Stadsring bij de tunnel via de Hellestraat, de Hof en de Nieuwstraat terug naar de Stadsring. Zeker honderd monumenten moesten wijken. 

ACTIEGROEP TABAK

Dit schoot velen in het verkeerde keelgat. Er kwam luid protest van onder meer TABAK:  ‘t Amersfoort Binnenstad Actie Komité, met als belangrijke initiatiefnemer de latere wethouder Fons Asselbergs. Dit comité belegde tal van protestbijeenkomsten en luidruchtige, ludieke acties. Spraakmakend waren de ‘24 uur van Le Rooimans’, met de binnenstad als ‘racecircuit’ en opvoering van de satirische opera ‘Oh Johnny Hus’, waarin wethouder Huslage op de hak werd genomen. De steun voor het plan brokkelde zienderogen af en verdween uiteindelijk in de la.  

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Fietsers, auto’s en voetgangers door de Langestraat. In 1981 werden de Langestraat, Utrechtsestraat en Arnhemsestraat voetgangersdomein. (Foto Janus Visser/BDU Media)

BESCHERMD STADSGEZICHT

Het tij was gekeerd, dit wilde men niet. De focus kwam wat betreft de binnenstad nu te liggen op kleinschalige woningbouw, culturele functies en restauratie van monumenten. Zo volgde in 1981 de aanwijzing van de binnenstad tot ‘beschermd stadsgezicht’. Later werden straten zoals de Langestraat ingericht tot wandelpromenades en autoluw gemaakt. Dat maakte de binnenstad een stuk aantrekkelijker.

En de Stadsring? Een prachtige boulevard is het nooit geworden, integendeel. Ondertussen loopt een burgerinitiatief ‘Van Ring naar Park’ om deze juist weer groener te maken. Zo zal, met ook nog het parkeerbeleid, de discussie over de auto voorlopig nog niet verstommen.   

Meer stadsweetjes en informatie: gildeamersfoort.nl.