Stadsweetje: Een bekende Nederlander op Randenbroek

AMERSFOORT Amersfoort en zijn historie zit vol met leuke, interessante verhalen en stadsweetjes. De stadsgidsen van Gilde Amersfoort doen voor de lezers van De Stad Amersfoort eens in de vier weken een greep uit hun collectie. Deze week: Jacob van Campen.

Dit jaar is Landgoed Randenbroek in volle glorie gerestaureerd. Het was al vanaf de zeventiende eeuw een buitenplaats, een (zomer)verblijf voor rijke stedelingen.

De meest prominente bewoner was bouwmeester en schilder Jacob van Campen (1595-1657). Hij stamde uit een welgestelde familie en bracht zijn jeugd door in Haarlem. Als kind kwam hij al vaak op Randenbroek. Hij erfde het landgoed rond 1630 van zijn moeder, verbouwde het en breidde het uit met tuinen, fonteinen en een wijngaard. Vanaf 1635 kwam hij er min of meer permanent wonen.

ACHTSTE WERELDWONDER

Van Campen had zich ondertussen ontwikkeld tot toonaangevend architect van zijn tijd. Hij maakte rond 1620 een reis naar Italië en nam daar kennis van de nieuwste mode in de architectuur. Het resultaat was het Hollands Classicisme, een bouwstijl die behalve in Nederland ook internationaal invloedrijk was. In die stijl ontwierp, bouwde en decoreerde hij paleizen en buitenhuizen, waaronder het Mauritshuis in Den Haag en het Stadhuis op de Dam (ook wel eens ‘het achtste wereldwonder’ genoemd), nu Koninklijk Paleis.

Van Campen was, zouden we nu zeggen, een BN’er op Randenbroek en een ‘man van de wereld’. Hij had een enorm netwerk van vrienden en bekenden, en velen zoals Constantijn Huygens, Vondel en mogelijk Rembrandt, kwamen er op bezoek. Dat leverde vaak weer nieuwe opdrachten op. Hij omringde zich ook met een groep van kunstenaars en lokale leerlingen, zoals Paulus Bor en Matthias Withoos, die later bekendheid kreeg door het panoramische ‘Gezicht op Amersfoort’.  

WEGH DER WEEGEN

Van Campen was ook actief in Amersfoort. Hij ontwierp een brug bij het Spui (de Croontjesbrug) en een kroon voor een nieuwe torenspits van de Onze Lieve Vrouwetoren, na een brand in 1651. Hij tekende daarnaast mee aan de spraakmakende nieuwe grote landweg tussen Amersfoort en Utrecht, ook wel de ‘Wegh der Weegen’ genoemd, nu de N237.
Hij leverde vanuit zijn boomkwekerij op Randenbroek ook de jonge notenbomen die het stadsbestuur liet aanplanten op het toen net gedempte ’t Zand.

Naast bouwmeester was hij kunstschilder, en twee van zijn schilderijen zijn nog in Amersfoort te bewonderen. In de St. Joriskerk hangt het ‘Laatste Oordeel’ en in Flehite het portret van stadstimmerman Nicasius die de brand in de O.L.V. toren wist te bedwingen. Na een rijke loopbaan overleed hij op Randenbroek in 1657. Hij was niet getrouwd, maar liet wel een zoon na. Hij werd begraven in de St. Joriskerk, waar een monument ter nagedachtenis aan hem is gewijd.