TikTok introduceert meditatiefunctie: rustmoment of slimme verleiding?

Het populaire TikTok heeft onlangs een nieuwe functie gelanceerd: ‘Mindful Moments’. Hiermee kunnen (vooral minderjarige) gebruikers rust pakken tussen de eindeloze stroom van korte video’s. Deze functie roept wel vragen op. Hoe oprecht is deze poging om gebruikers tot rust te brengen? En wat doet dit met onze gemoedstoestand?

Even een rustpauze ‘s avonds
Wie TikTok opent, komt terecht in een stroom van visuele prikkels: dansjes, grappen, hacks en virale trends. De app staat bekend om zijn verslavende algoritme, dat constant inspeelt op de nieuwsgierigheid van gebruikers. Maar daar probeert TikTok nu enigszins balans in te brengen. Met de nieuwe meditatiefunctie worden gebruikers af en toe uitgenodigd om een korte ademhalingsoefening of mindfulness-sessie te doen. De sessies duren enkele minuten en zijn ontworpen in samenwerking met gezondheidsprofessionals.

Volgens TikTok is het doel om “gebruikers te helpen even tot zichzelf te komen”. In een artikel op NU.nl stelt het bedrijf dat het inspeelt op de toenemende vraag naar mentale rustmomenten in een digitale wereld die steeds drukker wordt. Minderjarige gebruikers zullen deze functie bijvoorbeeld standaard na 22.00 uur zien, meldt het platform. Gebruikers zien dan een blauw scherm, horen ontspannen muziek en krijgen zelfs ademtechnieken aangeleerd om tot rust te komen. Ze kunnen de app vervolgens nog een kwartier blijven gebruiken, meldingen uitschakelen of de instellingen wijzigen.

Gemoedstoestand beïnvloeden
Dat een app die grotendeels draait op het snel consumeren van content nu zelf remmend optreedt, lijkt op het eerste gezicht positief. Maar psychologen zijn genuanceerd. Zij geven aan dat het goed is dat er aandacht is voor mentale gezondheid, maar we moeten ook behoedzaam zijn voor de intentie van een bedrijf dat afhankelijk is van gebruikers die constant het verlangen hebben naar hun product. Deze ‘meditatiesessie’ kan bijvoorbeeld ook worden gezien als een slimme marketingtruc, waarbij mensen na het rustmoment het zichzelf weer gunnen om langer te scrollen.

Het effect op iemands gemoedstoestand is dus volledig afhankelijk van hoe het gebruikt wordt. Rust pakken in een snelle digitale wereld kan goed voor je zijn. Maar als het slechts een afkoelmoment is tussen prikkels door, is het nauwelijks meer dan een doekje voor het bloeden.

Apps spelen graag in op gevoel
Het idee dat digitale platforms bewust inspelen op onze emoties, is niet nieuw. Beloningen in spelletjes in de vorm van medailles, interacties met vrienden en leuke animaties: alles om jou tevreden te houden. Een interessant vergelijkingspunt is de wereld van online gokkasten, die de laatste jaren steeds prominenter is geworden in Nederland. Daar wordt al jaren gebruikgemaakt van kleur, ritme en vooral muziek om een specifieke gemoedstoestand op te wekken. Rustige melodieën tijdens verlies, opzwepende geluiden bij winst – allemaal met als doel de gebruiker vast te houden en door te laten spelen.

Net als bij TikTok zit achter deze technieken geavanceerde gedragspsychologie. De gebruiker wordt vaak gestuurd in zijn gedrag, zonder dat die het doorheeft. Muziek, visuele effecten en timing worden gebruikt om iemands gemoedstoestand te beïnvloeden. Ook een rustmoment zoals deze nieuwe functie kan een middel zijn om je langer betrokken te houden bij TikTok.

Tips om te ‘ontschermen’
Voor wie merkt dat apps als TikTok invloed hebben op het humeur of concentratievermogen, zijn er eenvoudige tips:

• Plan vaste schermvrije momenten op de dag.
• Gebruik apps of functies die schermtijd beperken.
• Zoek offline alternatieven voor ontspanning, zoals wandelen, lezen of echte meditatie.
• Wees je bewust van hoe muziek en beelden je stemming beïnvloeden.
  
  

Kritisch blijven
Tegelijkertijd biedt de nieuwe functie ook kansen. Voor jongvolwassenen kan het een laagdrempelige manier zijn om kennis te maken met technieken zoals ademhalingsoefeningen en mindfulness. Wie deze vaardigheden oppikt, kan ze mogelijk ook buiten de app toepassen in het dagelijks leven. De vraag blijft natuurlijk in hoeverre de belangrijkste doelgroep van TikTok dit zal toepassen: jongeren. Kunnen zij de verleiding weerstaan om toch weer zo veel mogelijk door te scrollen op zoek naar korte, snel opvolgende prikkels?

De tijd zal moeten uitwijzen of de nieuwe meditatiefunctie van TikTok daadwerkelijk bijdraagt aan het welzijn van gebruikers, of vooral dient als slimme tactiek om de betrokkenheid te vergroten. Duidelijk is wel dat digitale platforms steeds vaker inspelen op onze emoties en gemoedstoestand. Juist daarom blijft het belangrijk om kritisch te zijn en zelf bewust om te gaan met deze technologieën. Af en toe het scherm volledig uitschakelen is in elk geval een stap in de goede richting.