Nieuwsplein33: Bouwproject Langs Eem en Spoor: kleine woningen, weinig groen en geen auto’s

AMERSFOORT Het ambitieuze bouwproject Langs Eem en Spoor van de gemeente Amersfoort gaat weer een stap verder in zijn ontwikkeling. Vanaf komende maandag ligt het Ontwerp Omgevingsprogramma Langs Eem en Spoor voor iedereen ter inzage. In dit document heeft de gemeente opgeschreven waar zij bij ontwikkeling van alle bouwplannen rekening mee wil houden.

door Stan Iking/Nieuwsplein33

Even als opfrisser: het project Langs Eem en Spoor omvat een aantal bouwprojecten rond en in het Soesterkwartier. Volgens de gemeente zijn dit de bekende Wagenwerkplaats, Trapezium, De Nieuwe Stad en Kop van Isselt. Maar ook horen hier nu bij het Eemplein (blok vijf), Amsterdamseweg 122, Soesterweg (van Rijnsoever), Soesterweg (SRO-locatie), en de Geldersestraat (Eemfront). In totaal gaat het om bijna 5500 woningen, waarbij het overgrote deel uit appartementen bestaat (93%) en 7% uit grondgebonden woningen.

Wie op zoek gaat naar een ruime woning, moet niet bij deze bouwprojecten zijn. Volgens de berekeningen van het ontwerpprogramma zal het merendeel van de huurwoningen (sociale huur en middenhuur) bestaan uit tweekamerappartementen of kleiner (studio’s voor jongeren/ studenten bijvoorbeeld). Eenderde deel van de huurwoningen bestaat dan uit driekamer-appartementen. Grotere huurappartementen (voor gezinnen bijvoorbeeld) worden niet haalbaar geacht. Bij de betaalbare koop ligt de verhouding 50-50. Ook hier worden vierkamer- appartementen als niet haalbaar beschouwd.

Woningbouw. (Pixabay)

Hoewel de gemeente uitgaat van 20% (eenouder-) gezinnen met kinderen, ziet zij voor gezinnen met een inkomen van minder dan 90.000 euro (tweemaal modaal) geen betaalbare woning. Kortom Langs Eem en Spoor is vooral bedoeld voor jongeren en overige een- en tweepersoonshuishoudens tot 65 jaar (50%) en 30% ouderen vanaf 65 jaar. Overigens hoopt de gemeente mogelijkheden te creëren om eigen woningzoekenden (vooral vanuit het Soesterkwartier) voorrang te geven. Of dit kan, wordt juridisch verder uitgezocht.

Naast deze woningbouw moet ook nog ruimte komen (110.000 m2) voor verschillende werkfuncties. De gemeente mikt op 7.000 extra arbeidsplaatsen in dit gebied. Hieronder vallen mogelijkheden voor uitbreiding en versterking van het kantooraanbod, maar ook is er ruimte voor horeca-, congres- en maatschappelijke functies (eerstelijngezondheidszorg, onderwijs) . Ook staat er een sporthal getekend in de Kop van Isselt.

Langs Eem en Spoor wordt zeker geen groene wijk. Spreekt het omgevingsprogramma Groen-Blauw 2024 van 75m2 per woning als minimale eis, bij Langs Eem en Spoor wordt uitgegaan van 14m2 per woning. Aanzienlijk minder dus. Wel wordt vastgehouden aan de 3-30-300 regel. Iedere woning kijkt tenminste uit op drie bomen, 30% van alle schaduw komt van bomen, en op 300 meter afstand is een koele verblijfsplek. Maar garandeert deze regel volwaardig groen? Theoretisch kunnen alle woningen (appartementen) uitkijken op dezelfde 3 bomen en staan ze op 300 meter van dezelfde koele plek.

De huidige teller van het aantal woningen staat op 5465. Dit is bijna net zoveel als het huidige aantal woningen in het Soesterkwartier (5964). Toch zullen er minder inwoners bijkomen, omdat het Soesterkwartier relatief veel grondgebonden woningen kent met veel gezinnen, terwijl deze laatste groep in de nieuwbouwplannen minder voorkomt.

Voor het gehele programma is al een tekort van tenminste 21 miljoen. 

De gemeente Amersfoort streeft naar een hoogstedelijk gemengd woon-werkgebied. Iets wat we in Amersfoort nog niet kennen en zeker nog niet gewend zijn. Deze hoogstedelijkheid gaat gepaard met een hoge adresdichtheid, beperkt plaats voor autobezit en autogebruik, beperkt (eigen) groen. Daarnaast wil de gemeente een hoge kwaliteit van de openbare ruimte, waarbij er nagenoeg geen zwerfafval op straat mag liggen, onkruid niet zichtbaar is en het straatmeubilair in perfecte staat is. Kortom: een beeldkwaliteit A (het huidige niveau van de binnenstad is B), alleen de noodzakelijke kosten hiervoor zijn niet structureel afgedekt binnen de begroting.

Deze beoogde hoogstedelijkheid zorgt ook voor een grote diversiteit in leefstijlen. De sociale huurwoning ligt direct naast een (dure) koopwoning. De vraag is of een koper daarop zit te wachten. Het rapport schrijft hierover: ,,Als de mensen er wonen is samenwerking nodig van een breed netwerk van sociale partners op het gebied van zorg, jeugd- en jongerenwerk, welzijn, ondersteuning richting werk etc. waar ook gemeente en corporaties aan deelnemen.” Alleen de kosten hiervoor zijn niet begroot.

Wie op zoek gaat naar de veelbesproken ongelijkvloerse kruising van de Amsterdamseweg, moet goed zoeken. De discussie hierover loopt niet synchroon met dit programma. Op pagina 55 is opgenomen dat een ongelijkvloerse kruising kan worden gerealiseerd, maar dat het aan de raad is om zich hierover uit te spreken. De kosten voor deze ongelijkvloerse kruising zitten waarschijnlijk niet in deze begroting. Voor het gehele programma is al een tekort van ten minste 21 miljoen. 

Een overzicht van de plannen onder de naam Langs Eem en Spoor. (Gemeente Amersfoort)

Het ontwerpprogramma is zeker ambitieus te noemen. De schaalsprong die de gemeente ook op woningbouwgebied wil maken, is voor Amersfoort ongewoon en kent nog veel onzekerheid. Met enige regelmaat komen woorden voor als ‘sturen op’, ‘streven naar’, ‘in overleg met’ etc. voor. Begrijpelijk want de gemeente heeft het in dit gebied niet alleen voor het zeggen en is voor de woningbouw vooral afhankelijk van projectontwikkelaars. Inmiddels weten we ook dat tussen ontwerpprogramma en uitvoering veel ruimte kan zitten (De Hoef) en dat een dergelijk programma geen garanties biedt.

Onwillekeurig moet ik terugdenken aan een ‘discussie’ tussen de raadsleden Bulthuis (toen GroenLinks) en Dijksterhuis (ChristenUnie), nu (nog) allebei wethouder en betrokken bij dit dossier. Aanleiding was de relatie tussen de knelpunten bij De Nieuwe Poort en de geplande woningbouw. Dijksterhuis opperde dat het raadzaam zou zijn om het hoogstedelijk bouwen eerst met de bevolking zou moeten worden besproken. Voor Bulthuis (en van Hamersveld, D66) was dit niet nodig. Voor hen gold hoe meer woningbouw, hoe beter.

Het gesprek met de bevolking is nooit gekomen. Persoonlijk denk ik dat een deel van de weerstand tegen de parkeerregulering daardoor is veroorzaakt. De burger is niet meegenomen in deze schaalsprong en de voordelen en nadelen die dit heeft.

Inwoners van de stad kunnen tot 2 augustus reageren op dit programma. Met deze reacties wordt het programma mogelijk aangepast en verbeterd. Daarna kan de gemeenteraad hierop nog reageren en is het aan het college om het programma vast te stellen.

Over de auteur
Stan Iking (73) is een geboren en getogen Amersfoorter. Na zijn pensioen deed hij als socioloog veel onderzoek naar de leefbaarheid in steden bij veranderende omstandigheden, zoals een sterke bevolkingstoename, nieuwe bedrijvigheid of exponentiële groei van het autobezit en -gebruik.

Dit artikel werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33.