Een ‘stemfie’ maken? Wat er wel en niet mag in het stemhokje

AMERSFOORT Voordat je vandaag richting het stemhokje gaat, is het handig om een aantal dingen te checken. Mag je bijvoorbeeld een kind of hond meenemen? Mag je identiteitsbewijs verlopen zijn en zo ja, hoe lang? En hoe zit het ook alweer met het maken van een selfie, de zogenoemde ‘stemfie’, in het stemhokje?

Om te kunnen stemmen heb je een stempas en een geldig identiteitsbewijs nodig. De stempas moet iedereen uiterlijk 4 maart in de brievenbus hebben gekregen. Hiermee kun je jouw stem uitbrengen in ieder stemlokaal binnen je eigen gemeente. Ben je ‘m kwijt of vergeet je ‘m mee te nemen? Vergeet het dan maar. Alleen met een originele stempas kun je het vakje naar keuze rood inkleuren. Een nieuwe aanvragen kon tot dinsdag 17 maart 12.00 uur.

Daarnaast heb je ook een identiteitsbewijs nodig. Dit kan jouw paspoort, identiteitskaart, rijbewijs of verblijfsvergunning uit Nederland zijn. Een identiteitsbewijs mag maximaal vijf jaar verlopen zijn. Is jouw identiteitsbewijs gestolen of ben je het kwijt? Met een verklaring van vermissing via de gemeente kun je toch stemmen.

IEMAND MACHTIGEN

Kun je zelf niet stemmen? Bijvoorbeeld omdat je ziek bent of op vakantie bent? Dan mag je iemand anders vragen om voor jou te stemmen. Dit heet machtigen. De meest voorkomende manier is de zogenoemde onderhandse volmacht. Daarbij geef je iemand uit dezelfde gemeente toestemming om namens jou te stemmen.

Dat doe je door samen de achterkant van je stempas in te vullen en allebei te ondertekenen. Degene die voor jou gaat stemmen, de gemachtigde, neemt vervolgens jouw stempas mee naar het stembureau. Bij het stemmen moet de gemachtigde ook een kopie van jouw identiteitsbewijs laten zien. Die kopie mag maximaal vijf jaar verlopen zijn en mag ook gewoon digitaal zijn. Dus op een telefoon of tablet laten zien is ook toegestaan, zolang alles duidelijk zichtbaar is.

MISBRUIK TEGENGAAN

Let op: een volmachtstem moet tegelijk met je eigen stem worden uitgebracht. Met andere woorden: je loopt naar het stemhokje, brengt eerst je eigen stem uit en stemt daarna meteen voor degene die jou heeft gemachtigd.
Wie een volmacht krijgt, mag er maximaal twee aannemen om misbruik tegen te gaan.
Het is verboden om mensen te vragen hun volmacht af te geven of daar iets tegenover te stellen.

Naast de onderhandse volmacht bestaat ook de schriftelijke variant. Die is bedoeld voor mensen die bijvoorbeeld al ruim van tevoren weten dat ze niet kunnen stemmen. In dat geval vraag je via de gemeente een volmacht aan.

IEMAND MEENEMEN

Je beste vriend of je kind meenemen in het stemhokje omdat dit gezellig is of goed uitkomt? Vergeet het maar. Ze mogen niet mee het stemhokje in, omdat dit als beïnvloeding wordt gezien. Alleen als er echt geen kans is op beïnvloeding en de medewerkers van het stembureau het toestaan, mag een kind mee het stemhokje in. Dat geldt bijvoorbeeld voor een baby in een draagzak.

Kun je door een lichamelijke beperking niet zelf stemmen? Bijvoorbeeld omdat je geen potlood kunt vasthouden? Of omdat je niet of heel slecht ziet? Dan mag iemand jou helpen in het stemhokje. Om die reden zijn alleen honden die getraind zijn als hulphond toegestaan in het stemhokje.

‘STEMFIE’ OF VLOG MAKEN

Op sociale media zie je op verkiezingsdag weleens foto’s voorbijkomen van mensen in een stemhokje, ook wel een ‘stemfie’ genoemd. Zo’n foto met je (ingevulde) stembiljet is toegestaan. Wel moet je ervoor zorgen dat het stemgeheim van andere kiezers wordt gewaarborgd; als je al vloggend het stemlokaal binnenkomt, kan de voorzitter je daar dus op aanspreken.

Tenslotte: het uitbrengen van je stem voelt voor veel mensen als een bijzonder moment en sommigen willen daarom een tastbare herinnering meenemen naar huis. Het rode potlood is dan ook vaak in trek. Duidelijke regels zijn er niet, maar als het potlood vastzit aan een ketting, laat het antwoord zich raden. In overige gevallen is het verstandig om het even te vragen aan medewerkers van het stembureau.

(Dit bericht werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33. Een journalistieke samenwerking tussen De Stad Amersfoort, De Stadsbron en RTV Utrecht).