Gerrit Jan Bouwhuis is voorzitter op het stembureau: ‘We representeren de overheid’

AMERSFOORT Wie vandaag gaat stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen wordt op het stembureau geholpen door één van de ruim 1300 medewerkers. Zij zitten klaar voor de ID-controle, nemen de stempas in én het zijn de mensen die ’s avonds voor het eerst de stemmen tellen. Hier zitten nieuwe gezichten bij, maar ook doorgewinterde stembureauleden.

door Lysha van der Wilt

Gerrit Jan Bouwhuis (77) is op woensdag 18 maart al vroeg in de ochtend te vinden op het stembureau in Het Klokhuis. Waar hij ooit begon als ‘gewoon’ stembureaulid, merkte hij na twee keer dat het voorzitterschap hem ook wel wat leek. Dat doet hij nu al ruim tien jaar: ,,Er zijn mensen die dit al veel langer doen, daar neem ik mijn petje voor af.’’  

NIET STILZITTEN NA PENSIONERING  

,,Ik heb me na mijn pensioen voor het eerst aangemeld om op het stembureau te zitten’’, vertelt Bouwhuis. ,,Het thuiszitten was toch niet helemaal mijn ding, dus ik was telkens opzoek naar nieuwe dingen om te doen. Toen ik zag dat je je kon aanmelden, heb ik het maar gewoon gedaan. Ik vond dat twee keer heel leuk, maar wilde daarna graag meer doen.’’

In 2015 werd hij daarom voorzitter, dat betekent dat hij de eindverantwoordelijke is voor het desbetreffende stembureau. ,,We komen ’s ochtends om 7.00 uur binnen met de eerste ploeg, dan krijgen we de stemkist en installeren we alles’’, legt hij uit. ,,De dagen ervoor is alles al opgebouwd, maar wij doen de lichten nog aan, controleren of de stembus leeg is en hangen posters op. Daarnaast richten we de tafels in met stembiljetten en andere benodigdheden en verdelen we de taken.’’ 

HART VAN DE DEMOCRATIE

In Amersfoort zijn er deze gemeenteraadsverkiezingen achttien partijen om op te stemmen. Dat betekent dat het biljet opvouwen weer een karweitje is. ,,Je hoort heel vaak mensen zeggen dat dat papier onhandig is en het kleiner moet of digitaal’’, zegt Bouwhuis. ,,Maar ik vind het juist wel mooi. Je vouwt dat papier uit en bent op zoek naar dat ene rode stipje: het hart van de democratie. Prachtig!”

De burgers krijgen de gemeenteraad die ze willen; dat is democratie

Hij benadrukt hoe mooi hij het kiesstelsel in Nederland vindt: ,,We hebben hier geen districtenstelsel zoals Groot-Brittannië, of een kiesdrempel zoals Duitsland. Door het systeem dat wij hebben wordt democratie niet beperkt. Kleine groepen kunnen zich makkelijker laten horen en het is toegankelijk voor nieuwe partijen. Ik vind die hoeveelheid partijen geen probleem. De burgers krijgen de gemeenteraad die ze willen; dat is democratie.’’

INTERNATIONAAL VERKIEZINGSWAARNEMER 

Naast zijn voorzitterschap op het stembureau is Bouwhuis ook internationaal verkiezingswaarnemer voor bijvoorbeeld de Europese Unie. Op zijn reizen naar onder andere Turkije, Oekraïne en Malawi ziet hij veel verschillen tussen het stemproces in Nederland en andere landen. ,,In veel landen is de politiek als het ware gebaseerd op wantrouwen’’, legt hij uit. ,,Dat wantrouwen zie je ook terug tijdens verkiezingen. Omdat partijen van elkaar denken dat er gefraudeerd wordt, zit er van elke partij iemand op het stembureau om te kijken of het tellen bijvoorbeeld wel eerlijk gaat. Ze komen ook zelf met een totaaltelling, omdat ze denken dat mensen van andere partijen in de organisatie zitten en de uitslag vervalsen. Soms gebeurt dat daar overigens ook.’’

Op het stembureau representeer ik, samen met de andere leden, de overheid en zorgen we dat alles volgens de wet gebeurt

Hij benadrukt: ,,Hier in Nederland is dat totaal anders. Alle burgers kunnen op het stembureau gaan zitten. Op het bureau representeer ik straks, samen met de andere leden, de overheid en zorgen we dat alles volgens de wet gebeurt. Niemand wantrouwt ons. Dat is niet vanzelfsprekend en ik denk dat we daar heel blij mee moeten zijn.’’ 

HOE SAAIER HOE BETER 

Aan Bouwhuis de taak om 18 maart te zorgen dat ook op zijn stembureau alles correct verloopt. ,,Als voorzitter probeer ik het zo te organiseren dat iedereen zich prettig voelt in het team en het werk’’, vertelt hij. ,, Soms vragen mensen of we spannende dingen meemaken op zo’n dag, maar veel verder dan een vergeten stempas of ID-kaart gaat het eigenlijk niet. Dat is prima: hoe saaier hoe beter. Toch word je vanuit de gemeente wel goed voorbereid op mogelijke bijzonderheden, bijvoorbeeld als iemand bewust de orde komt verstoren. Gelukkig heb ik die lessen nog nooit in de praktijk hoeven toe te passen.’’

,,Naast dat ik er overdag voor zorg dat alles goed verloopt, ben ik ’s avonds ook de eindverantwoordelijke tijdens het tellen van de stemmen. We hebben wel eens een verschil van één gehad tussen de stempassen en biljetten. Ik heb toen tot twee uur ’s nachts alles nageteld, maar het verschil bleef hetzelfde. Toen ben ik tevreden naar huis gegaan, ik was blij dat de telling van ons team klopte.’’ 

Kom naar het stembureau en gebruik je stemrecht

Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 was de opkomst ongeveer 55 procent in Amersfoort. Bouwhuis hoopt dat er deze keer meer mensen naar het stembureau komen. ,,We moeten waarderen dat we het recht hebben om mee te beslissen aan de politiek. Al lever je een leeg biljet in, heb je wel je stem laten horen. We hebben een prachtige democratie, dus kom naar het stembureau en gebruik je stemrecht’’, sluit hij af.