Eveline Veenstra ziet in het hospice de mens ‘in zijn puurste vorm’

AMERSFOORT Hoe Amersfoort eruitziet, is te danken aan honderden mensen die zich dagelijks inzetten voor een mooie, fijne en schone stad. Op talloze manieren dragen deze ‘stadsmakers’ hun keitje bij. Zo ook Eveline Veenstra (54), die als vrijwilliger bij Hospice Dôme in Amersfoort-Zuid wekelijks meedraait met het vaste team van zorgmedewerkers.

door Sophia Zomer

Als jonge vrouw zag Eveline ooit een folder van het hospice liggen bij een apotheek in Leusden. Ze was direct geprikkeld en zocht contact. Na een inwerkperiode voelde ze zich er snel thuis, al moest ze wennen aan hoe dichtbij je bij mensen komt in hun laatste levensfase. 

,,Het is echt niet altijd charmant wat je meemaakt”, zegt ze nuchter. Door de jaren heen nam ze af en toe een pauze vanwege haar vaste werk, maar sinds 2019 is ze weer wekelijks in het huis van de laatste dagen aan de Appelweg te vinden.

,,Binnen deze muren heerst een totaal andere wereld dan daarbuiten. In onze maatschappij praten we nauwelijks over de dood, terwijl dat volgens mij juist zo belangrijk is. Het draait vaak om het materiële, om spullen. Hier valt dat allemaal weg. De maskers gaan af, en hier zie je de mens in zijn puurste vorm.”

Buitenaanzicht van het hospice.

ECHT CONTACT 

Van oorsprong is Eveline fysiotherapeut en werkte ze op verschillende plekken in de gezondheidszorg. Toch voelt ze zich in het hospice het meest op haar plek. ,,Hier doet status er niet toe. Het hele gedoe van je anders voordoen dan je bent, verdwijnt. Je bent wie je bent, en wat er van je overblijft als alles wordt afgepeld. Dat maakt mensen toegankelijker. Er is hier echt contact.”

Een van de meest bijzondere momenten die ze meemaakte, was het overlijden van een vrouw waarvan er geen familie was op dat moment. ,,We zagen dat haar ademhaling veranderde. Ze was echt aan het sterven. Omdat er geen naasten waren, besloot ik bij haar te blijven.”

,,Op een gegeven moment zaten we met drie zorgverleners om haar heen. Ze blies haar laatste adem uit, heel rustig. Het voelde sereen. Soms gebeurt het sterven juist op een moment dat iedereen net even de kamer uit is.”

HAAR EIGEN AFSCHEID 

Om haar werk beter te kunnen doen, stelde Eveline zich haar eigen afscheid voor, inclusief alles wat daarbij komt kijken. Als oefening tijdens een cursus. ,,Dat klinkt misschien morbide, maar dat was het helemaal niet. Door na te denken over de dood, stond ik vooral stil bij wat nu echt belangrijk is.” Even valt ze stil. ,,Vrienden en familie vond ik altijd al belangrijk, maar ik besefte ook dat zelfzorg telt. Dat je niet alleen voor anderen moet zorgen, maar ook voor jezelf.”

Haar omgeving heeft veel respect voor haar werk. ,,Mijn man werkt in de ICT en zegt weleens: wat jij in een dag doet, heeft meer zin dan wat ik in een maand doe. Of dat zo is, weet ik niet, maar ik voel het werk als een voorrecht. Het is bijzonder om bij mensen te zijn in zo’n kwetsbare tijd. Na een dienst neem ik op de fiets een diepe ademteug. Dat is wat mij troost en kracht geeft. Dan voel ik: ik leef.”

Bij het hospice horen rituelen die bijdragen aan dat afscheid. Wanneer iemand overlijdt, wordt bij de ingang een kaars aangestoken. ,,Iedereen die binnenkomt, ziet het meteen. En bij een uitgeleide staan we met al het personeel bij de uitgang. Soms lezen we een gedicht voor, soms zeggen we niets. We volgen wat de nabestaanden prettig vinden. Het is een belangrijk moment, niet alleen voor hen, maar ook voor ons als zorgverleners.”

Wanneer iemand is overleden, wordt de kamer klaargemaakt voor een nieuwe gast. ,,Dat voelt weleens vreemd, die overgang. Zeker als je veel tijd met iemand in die kamer hebt doorgebracht. Toch helpt het schoonmaken ook bij het afscheid. Het is bijna een ritueel op zich, een manier om de ruimte weer open te stellen voor de volgende gast.”

AFSCHEID ZONDER WOORDEN 

Bescheidenheid noemt Eveline de belangrijkste eigenschap voor een vrijwilliger in het hospice. ,,Je komt hier niet om iets te brengen of om diepe gesprekken te voeren. Het werk is vaak heel praktisch: eten en drinken brengen, mensen wassen, de kamer schoonmaken. Natuurlijk ontstaan er soms mooie gesprekken, maar het zit niet altijd in woorden. Soms geef ik iemand een hand- of voetmassage en ik kan ik er op die manier voor iemand zijn.”

Wat een goed afscheid voor haar betekent? Ze denkt aan een vriendin die afscheid nam van haar vader. ,,Voordat hij zijn laatste adem uitblies, zei hij nog: ‘Ik hou van je.’ Dat was genoeg.” Even wellen er tranen op in haar ogen.

,,Zelf kon ik niet bewust afscheid nemen van mijn ouders. Mijn vader overleed plotseling in het ziekenhuis. Die omgeving is gericht op het verlengen van het leven, en dat voelde lastig. Toch kijk ik er goed op terug. Voor mij is een goed afscheid er een waarbij de tijd er mag zijn en het proces mag gaan zoals het moet gaan. Dat is waardig sterven.”

Dit artikel werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33. (Een journalistieke samenwerking tussen De Stad Amersfoort, De Stadsbron en RTV Utrecht.)