Hofje De Armen de Poth; Eerste voedselbank en Pesthuis in Amersfoort

AMERSFOORT Amersfoort en zijn historie zit vol met leuke, interessante verhalen en stadsweetjes. De stadsgidsen van Gilde Amersfoort doen voor de lezers van De Stad Amersfoort eens in de vier weken een greep uit hun collectie. Deze week: hofje De Armen de Poth.

In de wijk Kamp ligt het charmante woonhofje De Armen de Poth. Het waren de Heilige Geest- of Pothbroeders die rond 1525 dit terrein betrokken. Eerder huisden zij in de Langestraat, op de plek van de Lutherse Kerk.

De Pothbroeders runden de eerste voedselbank van de stad. Zij verstrekten etenswaren aan ‘arme thuiszitters’ in een pot, vandaar hun naam. Het geld kwam van rijke burgers die daarmee hoopten voor hun ziel een plekje in de hemel te ‘kopen’.

HUISBEZOEK

De broederschap had ook eigen vermogen, door schenkingen en beleggingen. De wekelijkse uitdelingen bestonden uit een tarwebrood van 1 kilo, een roggebrood van 2 kilo en een kwart kilo boter. In de winter ook turf. Je moest wel tot de allerarmsten behoren en de broeders kwamen eens in de zes weken op huisbezoek of je er wel echt recht op had.

De naam Pothbroeders verdween, men sprak van het College van Regenten

In het hofje staan nog steeds de sfeervolle Rochuskapel en het monumentale hoofdgebouw met bakkerij. Daar werden de broden gebakken: oven en schoorsteen werken nog steeds. In de naastliggende uitdeelkamer of in de kapel, kregen de mensen hun voedsel. Dit is eeuwenlang doorgegaan. Rond 1600 verdween de naam Pothbroeders en sprak men van het College van Regenten.

Artikel gaat verder onder de afbeelding. 

De St. Rochuskapel van hofje De Armen de Poth - Herma Klein Kranenberg

De uitdelingen stopten definitief in 1975, maar regenten en bewoners doen nog wel aan symbolische uitdelingen. De voedselbanken hadden hun tijd gehad, zo leek het, maar men kon toen niet vermoeden dat deze vanaf begin deze eeuw weer in een grote behoefte zouden voorzien.

Men sloopte het Pesthuis in 1892, lang nadat de ‘zwarte dood’ voorbij was

PESTHUIS

De Pothbroeders verpleegden ook pestlijders. Er was een Pesthuis voor de armen, en afzonderlijke huisjes voor de meer welgestelde patiënten. Men wist toen al dat isolatie nodig was om deze zeer besmettelijke ziekte in te dammen. Het terrein lag - destijds - aan de rand van de ommuurde stad. De Celzusters deden een tijdje de verzorging. De overledenen werden rond de kapel begraven. De stadsarcheologen hebben een in de zeventiende eeuw overleden meisje via gezichtsreconstructie weer tot leven gebracht en ze is te zien bij hun Centrum aan de Westsingel (‘Aagje’).

Men sloopte het Pesthuis in 1892, lang nadat de ‘zwarte dood’ voorbij was. Naast de al bestaande huisjes bouwde men meer huisjes bij, en deze bestemde men voor ouderen met een smalle beurs. Zo ontstond het huidige woonhofje, in carrévorm, met 48 woningen. Met zijn lange geschiedenis is het één van de oudste hofjes van ons land.

www.gildeamersfoort.nl