Amersfoort begint aan overstap van commercieel naar publiek warmtenet

AMERSFOORT Terwijl buiten de mussen van het dak vielen door de hitte, werden de raadsleden bijgepraat over de oprichting van een publiek warmtenet. Dit moet de opvolger worden van het huidige commerciële Warmtebedrijf Amersfoort. De gemeenteraad heeft al eerder besloten om deel te gaan nemen aan een zogenaamd publiek warmtenet. Dat is een warmteleveringsbedrijf, dat in handen van de overheid is.

door Peter de Langen (Nieuwsplein33)

Niet toevallig wordt nu ook in de Tweede Kamer de Wet collectieve warmte (Wcw) besproken. De bedoeling van de wet is, om provinciale en lokale overheden meer invloed te geven op warmtelevering. Deze wet zet de eerste stap naar een publiek warmtenet in Amersfoort.

TERUG NAAR VROEGER 

Eigenlijk is dat terug naar vroeger tijden. Tot aan de midden jaren negentig van de vorige eeuw had Amersfoort een eigen gasbedrijf. In die tijd werd een zogenaamde kerntakendiscussie in de gemeenteraad gevoerd. Het idee was dat de gemeente zich moest richten op taken die de markt niet kon uitvoeren en alle overige bedrijven die onder de gemeente vielen, moest afstoten. Het gemeentelijk gasbedrijf en het kabelbedrijf (voor TV en radio) werden verkocht en bijvoorbeeld afvalverwerker ROVA, theater Flint en andere onderdelen werden zelfstandige organisaties. Nu willen overheden juist meer invloed, met name om zeker te zijn van levering van warmte naar de burgers.

INVLOED

Een belangrijk aspect dat meespeelt is de opdracht om gemeenten aardgasvrij te maken. De aanleg van nieuwe warmtenetten is daarvan een direct gevolg. In Amersfoort is in november 2022 al een motie aangenomen ‘Pak onze energie terug’ ingediend door SP en Amersfoort voor Vrijheid. Kern van de motie was ‘verregaande zeggenschap krijgen in het warmtebedrijf’. Nu de landelijke wetgeving voor een publiek warmtenet in de laatste fase is, wordt ook in Amersfoort en de provincie Utrecht gekeken hoe dit verder uit te werken. Voor de raad zijn de invloed van bewoners en energielasten belangrijke bespreekpunten.

PARTNERS

De samenwerking bestaat uit een aantal partners. Allereerst de Nederlandse Staat via Energie Beheer Nederland (EBN B.V.), een publiek energiebedrijf, waarvan de Rijksoverheid honderd procent aandeelhouder is. De provincie Utrecht en NetVerder, dochterbedrijf van netbeheerder Stedin, doen ook mee. Deze drie partijen in Utrecht nemen voor negentig procent deel in de samenwerking met de gemeente Amersfoort. Amersfoort krijgt dan tien procent van de aandelen van dit nieuwe publieke warmtenet. Pas eind 2026 zal een definitief nieuw bedrijf kunnen worden opgericht.

ALTERNATIEVEN VOOR BIOMASSA

Een terugkerende discussie in de gemeenteraad is het gebruik van biomassa voor warmte. De huidige leverancier van warmte, Warmtebedrijf Amersfoort (WBA) heeft een tweetal grotere biomassacentrales. De gemeenteraad wil hier graag van af omdat biomassa niet duurzaam is. De lokale politiek wordt nu gesteund door een amendement dat dinsdag in de Tweede Kamer is aangenomen bij de behandeling van de Wet collectieve warmte (Wcw). In dit amendement wordt uitgesproken dat ‘houterig biomassa’ uitsluitend gebruikt mag worden als ‘als de primaire warmtebron wegvalt of als de warmtebron onvoldoende warmte levert om te voldoen aan de tijdelijke hoge vraag om warmte’. Dus alleen nog maar in noodgevallen. Wat dat precies voor gevolgen heeft voor de huidige twee biomassacentrales in onze regio is niet duidelijk, maar de Tweede Kamer wil wel een afbouw van de subsidies.

GEOTHERMIE ALS ALTERNATIEF 

Als alternatieven voor warmtelevering wordt verwacht dat in de toekomst warmte geleverd kan worden door onder andere geothermie. Dat is duurzame warmte uit de ondergrond waarmee je huizen en gebouwen kunt verwarmen. Diep in de ondergrond bevindt zich warm water in (poreuze) zand- en gesteentelagen. Geothermie ofwel aardwarmte, wordt gewonnen uit heet water in deze lagen. In Nederland wordt aardwarmte doorgaans gewonnen op een diepte van tussen de twee en drie kilometer, waarbij het water een temperatuur heeft van zeventig tot negentig. Voor de regio Amersfoort worden hiervoor al proefboringen gedaan.

POSITIE WARMTEBEDRIJF AMERSFOORT

In Amersfoort is er een commercieel warmtebedrijf. Het Warmtebedrijf Amersfoort wordt door het Rijk fors gesubsidieerd, voor de twee grotere biomassacentrales gaat het om bedragen van elk maximaal 34 miljoen euro. Dat bedrag wordt in termijnen over een periode van vijftien jaar uitgekeerd, afhankelijk van de productie die het WBA levert. Het bedrag is als een garantie bedoeld om een lagere marktprijs te compenseren, zodat een bestaanszekerheid van het bedrijf is geregeld. Het bedrijf is momenteel bezig met de aanleg van warmtenetten en levert warmte in Vathorst. De bedoeling is dat zij andere wijken in Amersfoort aardgasvrij maken. Al jaren wordt geprobeerd in Schothorst-Zuid dat voor elkaar te krijgen. Tot op heden zonder resultaat. 

KRITISCHE VRAGEN

Reden voor de raadsleden Joyce Huurman (VVD) en Natanja Vreugdenhil (Partij voor de Dieren) hierover kritische vragen te stellen: ,,Blijft het WBA wel de partner van de gemeente de komende jaren?” Volgens wethouder Bulthuis moet de gemeente wel verder met WBA, juist vanwege die subsidieafhankelijkheid van het bedrijf. De wethouder beseft wel dat er meer gedaan moet worden om bewoners in Schothorst-Zuid te overtuigen van een aansluiting op het warmtebedrijf. Hiervoor zijn ook nog gesprekken gaande met de woningcorporaties. Bulthuis: ,,De corporaties hebben in ieder geval hun handtekening gezet voor flats die al een collectieve warmtevoorziening hebben. Voor de overige complexen wordt nog uitgezocht hoe huurders daarvan meegenomen kunnen worden in de besluitvorming.” Het commerciele WBA is de laatste tijd in opspraak vanwege een rechtelijke uitspraak. Het bedrijf heeft geen natuurvergunning die volgens de rechter wel noodzakelijk is. De provincie Utrecht is inmiddels tegen die uitspraak in beroep gegaan bij de Raad van State. Ondertussen zal pas eind 2026 zal een definitief nieuw bedrijf voor het collectieve warmtenet kunnen worden opgericht.

(Dit bericht werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33. Een journalistieke samenwerking tussen De Stad Amersfoort, De Stadsbron en RTV Utrecht).