Burgemeester Bolsius sloot 38 panden in vier jaar, gevolgen lange termijn onduidelijk

AMERSFOORT Sinds begin 2019 heeft burgemeester Bolsius al 38 panden laten sluiten wegens illegale prostitutie, drugshandel, wapenbezit of direct gevaar voor de openbare orde. Amersfoortse advocaat Jan Visscher verbaast zich over het gebrek aan aandacht voor de gevolgen van de ‘ingrijpende maatregel’ voor de lange termijn.

,,Als we een woning sluiten waar flink wordt gedeald, is het resultaat direct te zien: de overlast verdwijnt. Effecten op de langere termijn zijn moeilijk meetbaar”, aldus burgemeester Lucas Bolsius. Advocaat Visscher reageert: ,,Ik vind het vreemd dat de gemeente zegt dat de effecten moeilijk of niet te meten zijn. Natuurlijk zijn ze dat.’’ Recent sloot de loco-burgemeester een woning aan de Keerkring nadat daar in de nacht van zaterdag 27 op zondag 28 juli een explosief was gegooid. Het was de 38ste keer sinds begin 2019 dat de burgemeester een woning of bedrijfs- of horecapand liet sluiten. Dit blijkt uit een overzicht dat de gemeente Amersfoort op verzoek van Nieuwsplein33 samenstelde.

OPIUMWET

Meeste panden worden gesloten op basis van de Opiumwet. Het gaat om drugshandel of signalen dat in een pand veel drugs liggen opgeslagen. Maar een pand kan ook worden gesloten op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Zo gingen tien woonhuizen dicht omdat sprake was van illegale prostitutie. Een pand aan het Euterpeplein moest worden gesloten omdat er illegaal gegokt werd.

In 2023 sloot de burgemeester twee corporatiewoningen aan de Vuursteenberg en Liendertseweg met een noodbevel op basis van artikel 175 van de Gemeentewet. Hier was sprake van een noodsituatie vanwege een explosie.

AANPASSING WET

Recent is de Gemeentewet uitgebreid met artikel 174a dat de burgemeester de bevoegdheid geeft om een pand direct te sluiten vanwege voor verstoring van de openbare orde of een gevaar voor de veiligheid. Een noodbevel is dan niet meer nodig.In een toelichting zegt Bolsius dat een beslissing om een pand te sluiten niet lichtzinnig wordt genomen: ,,Het is een zware ingreep, dat beseffen we ons terdege en daarom proberen we zoveel mogelijk maatwerk te leveren.” De beslissing om een pand al dan niet te sluiten, noemt hij een ‘VAR-moment’. ,,Net zoals een voetbalwedstrijd tijdelijk wordt stilgelegd zodat de VAR een situatie goed moet beoordelen, bekijk ik met mijn team, eerst goed wat er aan de hand is. Zo kun je niet na iedere drugsvondst een woning sluiten. De rechter is de afgelopen jaren steeds strenger in de beoordeling boven welke hoeveelheid aangetroffen drugs een pand pas op slot mag.”

KINDEREN

Belangrijk punt is ook of in een woning waar bijvoorbeeld illegale prostitutie plaatsvindt of in drugs en wapens wordt gehandeld, kinderen wonen. ,,Dan is sluiting zeer ingrijpend. In zo’n geval kan ook meespelen of een kind bijvoorbeeld kort voor een examen zit of anders geen plek heeft om zijn huiswerk te maken. Dat zijn allemaal zaken waar we op letten. Het kan zijn dat we een woning niet sluiten maar de hoofdbewoner een gele kaart geven. Een dat is echt een donkergele kaart; bij het volgende incident gaat het pand direct dicht”, legt de burgemeester uit.In beginsel geldt dat bewoners, of ze nu eigenaar zijn of huren, zelf verantwoordelijk zijn voor hun daden. Dat betekent dat ze bij een sluiting zelf op zoek moeten naar vervangende woonruimte. ,,Maar ook hier bekijken we geval voor geval”, zegt Bolsius. ,,We weten dat criminelen gebruikmaken van mensen in een achterstandssituatie of mensen met een verstandelijke beperking. Die zetten we echt niet zomaar op straat. Als blijkt dat ze nergens heen kunnen, dan zorgt de gemeente voor opvang.’’ Sowieso kijkt de gemeente altijd of de bewoner van een pand problemen heeft. ,,Het kan voorkomen dat we een zorgverlener of een schuldsaneerder inschakelen.’’

OVERLAST VERDWIJNT

,,Als we een woning sluiten waar flink wordt gedeald, is het resultaat direct te zien: de overlast verdwijnt. Effecten op de langere termijn zijn moeilijk meetbaar’. Bolsius wijst erop dat in geval van een huurpand de huurbaas het huurcontract kan opzeggen: ,,Daar hebben wij als gemeente geen zicht op.” Bij een horecapand kan bijvoorbeeld de vergunning door een andere exploitant worden overgenomen. Per pand bijhouden of de overlast is verdwenen, doet en kan de gemeente niet. Sluiting van een woning is een maatregel die diep ingrijpt op de privacy van mensen. De burgemeester benadrukt dan ook diverse malen in het gesprek dat hij niet lichtzinnig optreedt. ,,Los van een noodsituatie, zoals een explosie en of een schietincident, zorgen we altijd dat er een gedegen bestuurlijk rapport ligt. Ook kan ik als burgemeester gebruikmaken van politie-informatie die alleen ik mag inzien.’’ Bolsius voegt hier aan toe dat mensen wier woning wordt gesloten altijd bij de rechter bezwaar kunnen aantekenen.

Bij zo’n zware ingreep moet de burgemeester een afweging maken tussen twee belangen. Hij noemt het recente voorbeeld van de woning aan de Keerkring: ,,Aan de ene kant sluit je een woning waar een gezin woont. Aan de andere kant heb je te maken met de angst van de omwonenden en de schade die een explosie ook aan hun woningen veroorzaakt.” In dit geval zag de loco-burgemeester voldoende argumenten om de tijdelijke sluiting van het huis aan de Keerkring met nog eens drie weken te verlengen. Pas afgelopen weekend konden de bewoners weer naar hun woning terugkeren.

Burgemeester Lucas Bolsius zegt bij een zware afweging zoals het sluiten van een woning een afweging te maken tussen twee belangen. Gemeente Amersfoort

REACTIE ADVOCAAT

,,Laat ik positief beginnen”, zegt de Amersfoortse advocaat Jan Visscher. ,,In het algemeen kijken burgemeester nu beter naar de individuele omstandigheden rond een sluiting dan tien jaar geleden. Ook willen ze vaak nog praten over alternatieven zolang je in de fase zit waarin de gemeente te kennen geeft een pand te willen sluiten en de bewoner nog een zienswijze kan geven.” Is de beslissing eenmaal genomen om een pand te sluiten, dan zal een burgemeester daar niet snel op terugkomen, weet Visscher uit ervaring. De advocaat vindt het opmerkelijk en zorgelijk dat de gemeente Amersfoort het effect van de sluitingen niet consequent monitort: ,,Als je alleen reageert op gebeurtenissen dan loop je achter de feiten aan. Zo’n sluiting staat wel stoer, maar wat levert het meer op dan beeldvorming? Ik vind het vreemd dat de gemeente zegt dat de effecten moeilijk of niet te meten zijn. Natuurlijk zijn ze dat. Daar moet je alleen wel wat moeite voor doen maar dat lijkt mij geen probleem als je de openbare orde en de belangen van de stad serieus neemt.”

SLUITING VOORKOMEN

Alternatieven zijn er volgens Visscher wel degelijk. Recent stond hij iemand bij in wiens woning tachtig kilo lachgas was gevonden. De burgemeester - niet die van Amersfoort - wilde het pand sluiten. ,,Gelukkig haalde die persoon mij er snel bij en konden wij de sluiting voorkomen. In plaats daarvan kreeg hij een last met dwangsom opgelegd: de volgende keer dat in zijn woning lachgas wordt aangetroffen kost hem dat een forse boete van enkele duizenden euro’s.” Visscher staat vaker mensen bij die met een sluiting worden geconfronteerd: ,,Probleem is dat je bij een sluiting te maken hebt met mensen die kwetsbaar zijn en van wie misbruik is gemaakt. Zo’n sluiting raakt niet perse de mensen die achter die strafbare feiten zitten.”

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Nieuwsplein33.