Amersfoorter Erik van Marissing vraagt aandacht voor meedoen in het verkeer: ‘Er zijn radicale keuzes nodig’

AMERSFOORT Deelname aan het verkeer is niet voor iedereen even vanzelfsprekend en wordt soms als onprettig of zelfs beangstigend ervaren. Dat laten Heleen Schalkwijk en Erik van Marissing zien in de vijfdelige videoserie ‘Meedoen aan het verkeer’ die zij voor Nieuwsplein33 maakten. ,,Voor zwakke verkeersdeelnemers die minder goed kunnen meekomen ligt sociaal isolement op de loer”, zegt Van Marissing.

Al in 2023 ontstond bij de programmamaker het idee voor het maken van een videoserie over inclusieve mobiliteit. De Amersfoorter, die in Kattenbroek woont, studeerde sociale geografie aan de Universiteit Utrecht. Hij deed onderzoek naar hoe mensen deelnemen aan het verkeer en de belemmeringen die zij ervaren, onder andere in Amersfoort.

,,Ik merkte dat de bevindingen uit het onderzoek vaak ver afstaan van de realiteit. Dat heeft me doen besluiten om de problematiek op een andere manier onder de aandacht te brengen. We hebben het veel over kwetsbare mensen maar zien ze zo weinig.”

Wat bedoel je met bevindingen die ver afstaan van de realiteit?
,,Als het over mobiliteit gaat hebben we het vaak over slimme stoplichten, over meer en betere fietsparkeerplekken. Maar wanneer hebben we het over uitsluiting omdat je niet de weg op durft met je fiets? Het wordt tijd om ook te kijken naar wat ik de zachte kant noem van beleid.”

Als voorbeeld noemt Van Marissing een van de geïnterviewden in deel twee van de serie: Lula Alin uit Liendert. Ze kwam een aantal jaren geleden uit Somalië naar Nederland en wilde graag leren fietsen. In de aflevering vertelt ze met trots dat ze nu gemakkelijk even naar de stad kan zonder dat ze bang hoeft te zijn dat ze te laat komt om haar kinderen van school te halen.

Is angstig zijn om mee te doen niet vooral iets wat bij mensen zelf ligt? Kun je dat wel oplossen met beleid?
,,Gedrag beïnvloeden is een van de moeilijkste dingen van beleid. Je moet mensen verleiden om mee te doen.” Volgens Van Marissing zit dat enerzijds in het in het creëren van voldoende ruimte op fietspaden, zeker nu er steeds meer snelle fietsen bij zijn gekomen. ,,Maar we hebben niet per se meer mobiliteit nodig maar vooral toegankelijkheid en bereikbaarheid. Hoe kun je gemakkelijk ergens komen? Nederland heeft heel lang voorop gelopen in de fietsbeweging. Met een goede lobby en een sterke Fietsersbond, maar we staan nu voor nieuwe vraagstukken die om andere oplossingen vragen.”

Bedoel je dat er meer radicale oplossingen of denkrichtingen nodig zijn?
,,Ja dat vind ik wel. Er zijn radicalere keuzes nodig. Denk bijvoorbeeld aan een straat afsluiten voor het autoverkeer om te kijken wat het doet met bewustwording.” Van Marissing noemt ook het voorbeeld van schoolstraten in Utrecht. Tijdens haal- en brengtijden wordt rond scholen de straat afgesloten voor autoverkeer zodat het veiliger wordt voor voetgangers en fietsers. Amersfoort wil hier ook mee gaan experimenteren.

In de slotaflevering bekijken de makers wat ervoor nodig is om te zorgen dat iedereen op zijn, haar of hun manier kan deelnemen aan het verkeer. Erik van Marissing: ,,Het recht hebben om ergens te komen is heel wezenlijk en gaat ook over rechtvaardigheid. Wanneer jouw aangepaste fiets niet in een stalling kan staan dan is dat in feite discriminatie. Het gevoel dat je kunt krijgen is: ik word hier gehinderd.”

Tenslotte, het gaat in de serie over de voetganger en de fietser. Hoe zit het met de automobilist?
,,De voetganger en fietser voelen zich relatief vaak uitgesloten, blijkt ook uit het onderzoek. Daarom richten we ons in de videoserie op deze twee verkeersdeelnemers. Dat vond ik ook een van de belangrijke signalen tijdens de interviews. De bevestiging van de Fietsersbond dat mensen op de fiets bang zijn om aan het verkeer deel te nemen.”

Dit artikel werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33. (Een journalistieke samenwerking tussen De Stad Amersfoort, De Stadsbron en RTV Utrecht.)