Amersfoort koerst af op rode cijfers en de vraag is of de provincie dat accepteert

AMERSFOORT De gemeente Amersfoort geeft meer geld uit dan dat er binnenkomt. In 2026 is er nog net sprake van een structureel sluitende begroting, maar in de jaren daarna duikt de gemeente in de rode cijfers. Dat is het gevolg van het feit dat er zeer waarschijnlijk minder geld van het Rijk binnenkomt. Het is nog maar de vraag of de provincie akkoord gaat met een niet sluitende begroting, maar de wethouder in Amersfoort ziet het niet zo somber in.

door Peter de Langen

Ieder jaar rond deze tijd presenteert de wethouder van financiën, Willem-Jan Stegeman, de jaarlijkse meerjarenbegroting. Het was al duidelijk dat het gemeentelijke huishoudboekje er voor de komende jaren heel anders uitziet. Vanwege de rode cijfers na 2026, voldoet de gemeente niet aan de eis dat de meerjarenbegroting structureel sluitend moet zijn. De Provincie Utrecht moet nog een oordeel geven of dit akkoord is.
Dat gebeurt pas nadat de gemeenteraad de begroting officieel goedgekeurd heeft. Tot die tijd geeft de provincie geen commentaar. De gemeenteraad kan de provincie natuurlijk wel vragen hoe zij hier tegenaan kijkt.

RISOCO ONDERTOEZICHTSTELLING

Eind 2014 besloot de provincie Utrecht de gemeente Amersfoort per 1 januari 2015 onder preventief financieel toezicht te stellen, omdat de begroting volgens de provincie niet structureel en reëel sluitend was. Wethouder Stegeman: ,,Ik heb geen aanleiding om te veronderstellen, dat de provincie niet akkoord zou gaan. Wij voldoen aan de meeste eisen. Als wij bijvoorbeeld te positief hadden begroot en geld opnemen waarvan volstrekt onduidelijk is óf het gerealiseerd wordt, dan zou het een andere zaak zijn.”

Opmerkelijk is verder dat het aantal specifieke reserves weer aan het toenemen is. Dat zijn ‘potjes’ in de gemeentebegroting waar vanuit de saldi-reserve (dat is algemene reserve waar overschotten en tekorten worden verrekend) geld wordt gestort met een specifiek doel. Voorbeelden zijn de mobiliteitsreserve en de reserve bomen en vergroening. Hieruit worden vervolgens specifieke projecten betaald. Het zijn vooral ‘potjes’ die de coalitiedoelen moeten betalen. Het is incidenteel geld en de doelen zijn dus niet structureel gedekt.

VERSCHILLENDE POTJES

Dit jaar zijn er weer drie nieuwe reserves ingesteld en wordt in totaal zo’n twaalf miljoen uit de saldireserve gestort in tien verschillende ‘potjes’. In 2015 was één van de redenen voor de ondertoezichtstelling de ondoorzichtige begroting. Er waren volgens de provincie teveel potjes en er werd teveel geld heen en weer geschoven.

Waarom wordt dan nu toch weer gekozen voor al die reserves? Wethouder Stegeman: ,,Op deze manier kunnen we er zeker van zijn dat onze ambities gehaald kunnen worden. Komend jaar gaan we ook concreet uitvoering geven aan die doelen.”

ONRUST VOORKOMEN

Een vraag die ook opkomt is: waarom wordt er niet alvast wordt ingezet op een nieuwe bezuinigingsronde om ook de begroting in 2027 en 2028 sluitend te krijgen? Stegeman: ,,We hebben nu de 24 miljoen bezuinigingsronde gehad, omdat we met vrij grote zekerheid wisten dat dit bedrag structureel moest worden opgelost. Wij voelen er niets voor om nu weer onrust in de stad te creëren, zonder dat we weten wat er op ons afkomt. Er is veel onzekerheid vanuit het Rijk, het nieuwe kabinet, maar ook de ontwikkeling van de inflatie en rente kunnen invloed hebben.”

Het college van burgemeester en wethouders wil bovendien ook niet over haar eigen graf regeren. ,,We laten geld genoeg over in de gemeentelijke kas, maar we willen ook de mogelijkheid open houden voor een nieuw college voor het maken andere keuzes.” In het coalitieakkoord werd nog opgenomen dat dit college twee generaties vooruit wil kijken. De oppositie zal dit zeker in de komende periode naar voren brengen.

KANS OP WIJZIGINGEN KLEIN

In oktober zal de gemeenteraad in de verschillende commissies over de begroting debatteren. Eind oktober zal vervolgens de besluitvorming over de begroting plaatsvinden. Een besluit meestal met de nodige voorstellen voor aanpassingen en wensen voor de toekomst.

De kans dat er nog heel veel wijzigingen komen is overigens klein. In het voorjaar is al gesproken over de bezuinigingen van 24 miljoen structureel en die zijn nu voor de komende jaren verwerkt. Hoe de raad omgaat met de niet structureel sluitende begroting voor 2027 en 2028 moet nog blijken. En of de provincie uiteindelijk de begroting goedkeurt ook.

(Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Nieuwsplein33, een journalistieke combinatie van De Stad Amersfoort, De Stadsbron en RTV Utrecht).