Van groep acht naar de brugklas: ‘Het gaat niet meer over niveaus, maar over de vraag: wat past bij jou?’

AMERSFOORT Een beetje spannend, maar ook leuk: leerlingen in groep acht kiezen in deze periode naar welke middelbare school ze na de zomer gaan. Dat doen ze samen met hun ouders en leerkrachten. Het programma Kansrijk Funderend Onderwijs Amersfoort draagt aan die keuze bij met nieuwe initiatieven. Het doel? Voor ieder kind gelijke kansen op een passende route van het primair onderwijs (po) naar het voortgezet onderwijs (vo).

Trots laat Max (12) het moodboard zien dat hij maakte voor de interactieve kind-ouderavond over de overgang naar het voortgezet onderwijs. Een ijsvogel, een tennisracket, Donald Duck-magazines: het laat zich niet lastig raden wat de hobby’s zijn van de leerling in groep 8 van basisschool De Wonderboom. Daartussendoor heeft hij ook nog omschrijvingen opgeschreven die passen bij zijn karakter, zoals ‘behulpzaam’, ‘lief’ en ‘grappig’.

Vader Erwin Strunk zit met een glimlach naast hem. ,,Het was voor mij op die avond niet zo moeilijk om te achterhalen welk moodboard van Max is. Ik zag meteen de ijsvogel en Max houdt van vogels. Hij vindt het best een beetje spannend om naar de middelbare school te gaan, maar dit neemt de spanning weg op zo’n moment. Het is een leuke en ongedwongen manier om het met elkaar te hebben over zijn hobby’s en talenten, welke school daarbij zou passen en wat er allemaal bij de overgang komt kijken.”  

SAMEN TALENTEN ONTDEKKEN 

Marina Kamps (leerkracht van groep acht van Het Nieuwe Land) en Karin Veldhuizen (leerkracht groep acht van De Wonderboom) zijn blij om dit te horen. Zij zijn beiden actief in POKO, een onderzoeksgroep van leerkrachten uit het po en het vo dat onderdeel is van Kansrijk Funderend Onderwijs en onder begeleiding staat van Hogeschool Utrecht. Zij onderzoeken met elkaar wat kan bijdragen aan meer gelijke kansen in de route van het po naar het vo, en voeren initiatieven daartoe uit. Een belangrijk aspect daarbij is de samenwerking in wat de gouden driehoek genoemd wordt: school, ouders en natuurlijk het kind zelf. ,,De interactieve voorlichtingsavond voor ouders en kinderen die we nieuw hebben ontwikkeld zorgt ervoor dat er gesprekken ontstaan over de interesses en talenten van de leerling”, vertelt Marina. ,,We starten daar al vanaf groep zes mee. Samen ontdekken we de talenten van de kinderen. Het gaat niet meer zoals vroeger over niveaus, maar over de vraag: wat past bij jou?”

We moeten ons als leraren niet blind staren op cijfertjes, maar vooral kijken naar wat een kind in zich heeft

Karin knikt instemmend. ,,We moeten ons als leraren niet blind staren op cijfertjes, maar vooral kijken naar wat een kind in zich heeft. Als je dat doet en je hebt met alle kinderen en ouders dezelfde gesprekken, dan denk ik dat je op basis daarvan kansrijk advies geeft voor de overgang naar het voortgezet onderwijs.” 

GEEN ‘HOOG’ EN ‘LAAG’ MEER

Erwin juicht het als vader toe dat het niet meer over ‘hoog’ en ‘laag’ gaat in aanloop naar de overgang naar de brugklas. ,,In de klas van Max zit iemand die heel graag automonteur wil worden, een ander kind droomt van een leven als arts. Het maakt niet uit naar wat voor soort middelbare school je gaat, als je het maar leuk vindt en het bij je past.” Karin: ,,Wat fijn dat je dit benoemt, dit is precies waar het over gaat.” Het is een groot verschil met hoe het ging en hoe het nu op steeds meer basisscholen in de regio Amersfoort gaat: leerkrachten betrekken ouders meer en eerder bij adviesgesprekken. Misschien nog wel belangrijker: waar die gesprekken voorheen alleen over de kinderen gingen, vinden ze nu plaats mét kinderen. ,,De oude manier is nu niet meer denkbaar”, zegt Marina. ,,De interactieve ouderavond die we als pilot ontwikkeld hebben en aan andere basisscholen aanbieden is een mooi voorbeeld. Het is een soort keukentafelgesprek tussen ouder en kind over de overgang naar de middelbare school. We merkten dat ouders er thuis niet altijd aan toe komen om die gesprekken te voeren, dus zetten wij ouders en kinderen bij elkaar aan tafel en laten we ze vooraf een moodboard maken. Dat levert mooie en waardevolle gesprekken op.”

EROVER PRATEN MAAKT HET MINDER SPANNEND

Dat kan Shanna Eijken als moeder beamen. Haar dochter Fae (11) is als leerling van Het Nieuwe Land de laatste ‘overstapper’ in haar gezin, waardoor ze het verschil kan ervaren. ,,Voorheen ging het toch meer over het kind. Nu wordt het kind er veel meer bij betrokken. Dat maakt dat het minder spannend is en dat we er samen goed over kunnen praten. Ik weet nog dat ik vorig jaar naar de informatieavond ging en thuis aan mijn zoon vertelde wat ik had gehoord. Dat kwam niet echt binnen, ik zag hem denken: leuk dat je bent geweest, ik wil nu verder gamen. Deze keer kon ik er met Fay al op de terugweg in de auto over doorkletsen.” Er zijn meer initiatieven voor leerkrachten, ouders en leerlingen die bijdragen aan een zachte landing in de brugklas. Zo is er het ‘Dit-ben-ik’ portfolio waarmee Marina en Karin op hun scholen werken. Daarmee brengen kinderen hun talent in kaart. Op basis daarvan gaan ze in gesprek met hun ouders over hun toekomst en de stap naar de middelbare school. De grote winst is wederom: dat gesprek gaat niet alleen over niveaus, maar vooral over wat ze enthousiast maakt in het leven.

INKIJKJE IN NIEUWE WERELD VAN BRUGKLAS

Daarnaast is er de theatervoorstelling De Grote Sprong die in de periode van februari tot en met april vier keer plaatsvindt op middelbare scholen in de regio. Ouders en kinderen kijken samen naar de korte theaterstukjes die een inkijk bieden in de nieuwe wereld van de brugklas en gaan daarover in gesprek. Opgeven kan via vanbasisnaarbrug.nl. Met die vernieuwde website, die in meerdere talen te raadplegen is, is een volgend initiatief genoemd. Daarop is informatie voor ouders en leerlingen te vinden over de middelbare scholen en alles wat komt kijken bij de overgang naar het voortgezet onderwijs.

Ook heeft de onderzoeksgroep van Marina en Karin een checklist ontwikkeld (te downloaden op vanbasisnaarbrug.nl) die handvatten biedt bij het bezoeken van open dagen van middelbare scholen. Zowel ouders als kinderen vullen nadat ze bij een open dag geweest zijn een vragenlijst in, zodat zij die thuis kunnen vergelijken. Vader Erwin reageert enthousiast: ,,Zeker als je voor de eerste keer naar een open dag van een middelbare school gaat, heb je geen idee waar je op moet letten. Je kijkt rond en denkt: dit zit goed in de verf en ze halen alles uit de kast. Maar wat is er nu echt belangrijk? Dan is een checklist wel heel handig om tot een goede keuze te komen.”

AANDACHTIG LUISTEREN

Dan is er ook nog een jeugdplatform van leerlingen die advies geven over hoe de route van de basisschool naar de middelbare school beter kan. Zo hebben zij een filmpje ontwikkeld dat laat zien hoe het voelt als er over ‘hoge en lage’ adviezen wordt gesproken. Tips voor ouders? Die hebben de leerkrachten ook. Marina: ,,Praat met je kind, ga in gesprek. En luister aandachtig.” Karin: ,,Bezoek scholen en neem de tijd. Denk niet: de oudere broer zit op die school dus de volgende gaat daar ook naartoe. Elk kind is anders, dus laat het kind kiezen.” Shanna knikt: ,,Fae moet straks kiezen, dus het allerbelangrijkste is dat zij er een goed gevoel bij heeft. Of dat gevoel klopt, weet je nooit helemaal zeker. Maar deze initiatieven helpen er wel bij en zetten mij als ouder aan het denken.” Fae twijfelt nog tussen twee scholen, Max heeft er drie uitgekozen waar hij open lesmiddagen gaat bezoeken. ,Daarna denk ik dat ik het wel weet. Op open dagen zie je de leuke dingen, maar op lesmiddagen ervaar je hoe een school écht is. Ik ben benieuwd!”

Als ouder of kind meedenken over gelijke kansen op een passende route van het primair onderwijs (po) naar het voortgezet onderwijs (vo)? Meld je aan via info@vanbasisnaarbrug.nl.

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met gemeente Amersfoort.