Amersfoort ligt middenin de natuur, maken stikstofregels bebouwing wel mogelijk?

AMERSFOORT Het is een landelijk probleem. Door de stikstofproblematiek kan er nauwelijks gebouwd worden. Toch wordt in Amersfoort zonder al teveel problemen met de regels voor uitstoot van stikstof gebouwd. Hoe komt dat? De afstand tot de stikstofgevoelige natuurgebieden blijkt daarvoor de reden. Deze liggen minimaal dertien kilometer van Amersfoort.

door Peter de Langen/Nieuwsplein33

In principe moet worden berekend hoeveel stikstof een bouwplan oplevert voor een nabij gelegen officieel natuurgebied. Amersfoort wordt omringd door veel natuur, zoals de bossen bij Birkhoven-Bokkeduinen, Nimmerdor en Den Treek in Leusden. Aan de andere kant ligt polder Arkemheem, een van de oudste polders van Nederland.

NATURA 2000   

De belangrijkste voorwaarde voor de stikstofberekening is, dat een natuurgebied als officieel Natura 2000-gebied moet zijn aangewezen. Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden, waarbij ook gekeken welke soorten flora en fauna specifieke bescherming nodig hebben. Voor de bossen in de omgeving van Amersfoort geldt dat niet, deze hebben uiteraard wel bescherming nodig, maar vallen niet onder de Natura 2000 gebieden. De polder Arkemheem is per 24 april 2024 wél opnieuw als Natura 2000 gebied aangewezen. Dat is echter vooral voor de instandhouding van het vogelgebied en dan met name voor de Kleine Zwaan en de Smient.

Volgens de landelijke kaart ‘Stikstof gevoelige gebieden’ valt de polder niet onder een stikstofgevoelig gebied. Dan blijven de Veluwe en de Oostelijke Vechtplassen over als stikstofgevoelig gebied, op ongeveer 13 kilometer afstand van Amersfoort. Dat is belangrijkste reden dat er in Amersfoort weinig sprake is van stikstofproblematiek.

NIET TELKENS EEN NIEUWE BEREKENING 

Voor elk woningbouwproject moet in principe steeds een nieuwe stikstofberekening worden gemaakt. De gemeente vindt dat vertragend en wil daar onderuit. Dus is aan Royal HaskoningDHV (RHDHV) gevraagd om de grenzen te berekenen. Kan er een soort algemene grenswaarde worden vastgesteld? En wat blijkt? Dat is mogelijk.

Voor woningbouwprojecten tot 60 grondgebonden (eengezins)woningen of 75 appartementen hoeft geen ‘voortoets en onderbouwing van het aspect stikstofdepositie’ (uitstoot) opgesteld te worden. De provincie is daar inmiddels mee akkoord.

Hoe komt zo’n berekening tot stand? Er moet een berekening worden gemaakt van de stikstof gevolgen als de woningen gebouwd gaan worden (gebruik van werktuigen en bouwverkeer) én wanneer de woningen in gebruik (bestemmingsverkeer) worden genomen.

Er wordt bijvoorbeeld meegerekend hoeveel stikstof vrachtauto’s opleveren bij het laden en lossen in de bouwfase. Er wordt dan gerekend met normen. Zo is de norm voor die vrachtauto 30 minuten. Voor zware vrachtauto’s gelden weer andere normen. Al die gegevens worden uiteindelijk in een model gestopt en daaruit komt een resultaat. RHDHV heeft berekend, dat er een grens kan worden gelegd bij 60 eengezinswoningen of 75 appartementen. Onder dit aantal blijft de hoeveelheid stikstof onder de landelijke grenzen.

De gemeente wil daarom uitgaan van die ondergrens. Voor projecten minder dan die aantallen woningen worden dan geen aparte berekeningen meer opgesteld. Daar zit natuurlijk wel een risico aan. Er kan bezwaar gemaakt worden met als argument, dat voor een specifiek project niet voldoende is aangetoond, dat er is voldaan aan de ondergrens van de stikstofuitstoot. De gemeente stelt echter met grote zekerheid, en met de vele berekeningen van RHDHV in de achterzak , dat er voldoende onderbouwing is.

GROTE PROJECTEN 

Er is echter nog een gevoelige kwestie. In Amersfoort wordt juist ingezet op grote projecten, denk aan de Kop van Isselt, de Wagenwerkplaats en De Hoef. Daar moeten honderden woningen worden gebouwd. Heeft dan zo’n ondergrens wel effect? 

Er zou een ‘trucje’ kunnen worden toegepast. In plaats van één grote bouwvergunning zou de gemeente ook de bouwprojecten kunnen opsplitsen in kleine projecten, die voldoen aan de grens van 60 grondgebonden woningen of 75 appartementen. Overigens is een dergelijke vraag al voorgelegd aan de Raad van State door bewonersorganisaties bij een bouwproject in De Nieuwe Stad. Het gebrek aan integrale besluitvorming is een van de voornaamste bezwaren. 

UITZONDERINGEN 

De gemeente geeft aan dat dit in feite al gebeurt. In de beginfase van een project wordt een onderzoek gedaan voor het totale gebied ‘maar worden (conform geldende jurisprudentie en regelgeving) de verschillende fasen van realisatie/uitvoering apart beschouwd voor wat betreft stikstofdepositie’. Er is dus inderdaad sprake van een opsplitsing van projecten.

Daarbij zijn wel uitzonderingen. Als percelen aan elkaar grenzen en de bouw wordt binnen twaalf maanden na elkaar uitgevoerd, dan moet er wel een gezamenlijke stikstofberekening worden gemaakt. Volgens de gemeente hebben veel binnenstedelijke projecten een beperkt aantal woningen, daarvoor is vooral deze vrijstelling van belang.

Dit artikel werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33. (Een journalistieke samenwerking tussen De Stad Amersfoort, De Stadsbron en RTV Utrecht.)