Joods monument onthuld; ‘80 jaar later zijn ze weer een beetje terug in hun Amersfoort’
20 mei 2025 om 10:52 HerdenkingenAMERSFOORT ,,Ze waren weg. En nu, 80 jaar later, zijn ze een beetje terug. Terug bij ons.” Zevenhonderd mensen zijn maandagavond aanwezig bij de onthulling van het Joods monument in Amersfoort. Op het Borneoplein worden 360 Amersfoortse Joden herdacht, die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord.
,,Wat mooi gedaan.” En: ,,Wat zijn het er veel hè, die paaltjes?” Aan het begin van de avond verzamelen nabestaanden en andere aanwezigen zich in het park op het Borneoplein. Tijdens de opening wisselen toespraken en muziek elkaar af. Verspreid door het park luisteren de aanwezigen naar de toespraken. Tijdens de hele openingsceremonie is het oorverdovend stil.
Arjeh Kalmann is ceremoniemeester en heeft zich jarenlang ingespannen voor de komst van het monument. ,,We zijn hier met zevenhonderd mensen”, begint hij. Voor de oorlog woonden er ongeveer zoveel Joden in Amersfoort. ,,360 daarvan overleefden de oorlog niet.” Zij worden herdacht met het monument in het Borneoplein. Het bestaat uit 360 paaltjes, voor elke overledene één. De oudste was 84, de jongste nog geen jaar oud. Op de sterfdag van het slachtoffer brandt er een lichtje in het monument.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
Aanwezigen konden een steentje leggen bij het monument. (Nieuwsplein33)
Tussen de toespraken door, lezen leerlingen van middelbare school de Amersfoortse Berg de namen van alle 360 slachtoffers voor. Af en toe knijpen nabestaanden elkaar in de hand of wordt een hand op een schouder gelegd, als de naam van een familielid wordt genoemd.
De meeste aanwezigen zijn onder de indruk van het monument. ,,Het is heel erg mooi gedaan. Heel waardig”, vindt één van de aanwezigen. Haar man vindt het prachtig, maar ook kwetsbaar, zo midden in het park.
,,Ik was van tevoren best kritisch”, bekent een vrouw die in de buurt van het monument woont. Ze was bang dat het licht in het monument te fel zou worden. Maar na de onthulling is van die kritiek niks meer over. ,,Kijk nou, hoe prachtig”, zegt ze, nadat de lichtjes in de kubusjes zijn gaan branden. Rond 21.30 uur wordt het monument officieel onthuld, door de lichtjes op alle paaltjes te ontsteken.
Ze zijn een beetje terug
,,Dit monument had er al lang moeten staan”, zegt burgemeester Lucas Bolsius. Lang is er geen werk van gemaakt om een monument te realiseren. ,,Erkenning voor het leed van de Joodse Amersfoorters schoot tekort na de oorlog.”
Na de bevrijding was er weinig belangstelling voor het lot van de Joodse en andere slachtoffers van de oorlog. Er werd gefocust op de wederopbouw. Over de oorlog werd nauwelijks meer gesproken. ,,Vanaf vandaag heeft Amersfoort eindelijk een monument waar ze worden herdacht”, zegt Kalmann.
Opperrabbijn Binyomin Jacobs spreekt tijdens de onthulling. ,,Helaas moeten mensen eerst sterven, om erkend te worden als medemens. Zij hebben hier een lichtje gekregen, in hun Amersfoort.”
Families zijn in het monument bij elkaar gezet. Op sommige plekken in het park staan kubussen op verschillende hoogtes bij elkaar. Ze symboliseren volwassenen en kinderen. Naast de vijver staat een bord met een QR-code. Via die code is te zien wie worden herdacht en waar hun kubus staat.
Dit artikel werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33. (Een journalistieke samenwerking tussen De Stad Amersfoort, De Stadsbron en RTV Utrecht.)
