Stichting Herdenkingsstenen Amersfoort onthult op 8 november vier nieuwe herdenkingsstenen voor omgekomen Amersfoorters

AMERSFOORT De stichting Herdenkingsstenen Amersfoort onthult op vrijdagochtend 8 november vier nieuwe herdenkingsstenen. Een steen wordt geplaatst in herdenking van Izak de Groot, naast de stenen die reeds voor zijn gezinsleden gelegd zijn. Ook worden stenen geplaatst voor Salomon Cohensius, Estella Oppenheimer en Werner Sonnenfeld.

De herdenkingsroute zal van start gaat in het Vermeerkwartier vanaf 8.45 uur aan de Jacob Marisstraat. Hier woonde Salomon Cohensius. Zijn zoon Isaac is door de Nazi’s afgevoerd naar Midden-Europa, maar kan dankzij zijn net behaalde artsenexamen overleven. 

Salomon blijkt uit aanvullend onderzoek ‘gevlucht te zijn in de dood’. Of het oorlogse leven van Salomon zo ondraaglijk zwaar is, dat hij besluit er zelf een einde aan te maken, is niet meer te weten komen. Op 3 december 1941 wordt het lichaam van Salomon Cohensius, die dan 69 jaar oud is, uit het water van de Kleine Koppel in Amersfoort geborgen. De doodsoorzaak is verdrinking, vermoedelijk door zelfmoord.  

ESTELLA OPPENHEIMER

De route vervolgt daarna naar de Rubensstraat 41. Dit is het laatste adres van Estella Oppenheimer. Estella verhuist, na onderwijzeres te zijn geweest in Almelo, naar Amersfoort. Hier vindt zij haar geestverwanten. Estella was namelijk erg maatschappelijk betrokken en actief in antimilitaristische en religieus-socialistische groeperingen. 

Op 3 april 1944 wordt zij gearresteerd. In juli van hetzelfde jaar wordt zij in kamp Westerbork geïnterneerd in een strafbarak. Hier heerst een zwaarder regime dan in de rest van het kamp. De mensen krijgen hier minder te eten en moeten dwangarbeid verrichten. In september dat jaar wordt Estella gedeporteerd naar Auschwitz, waarna zij drie dagen later op 61-jarige leeftijd wordt vermoord. 

WERNER SONNENFELD

De route loopt door naar de Sint Ansfridusstraat 55. Hier woonde Werner Sonnenfeld met zijn gezin. Het gezin vlucht na de kristalnacht in 1938 uit Duitsland en komt in 1940 in Amersfoort te wonen. Hier schrijft Herta, Werners echtgenote, een radeloze brief gericht aan Arthur Seyss-Inquart, een Oostenrijkse jurist die namens Adolf Hitler vanaf 1940 de macht heeft in Nederland. De Haagse ambtenaar Calmeyer en zijn collega’s vinden haar herzieningsverzoek ‘zeer verwarrend’. 

Het gevolg is dat de joodse afstamming niet betwist kan worden en Herta wordt van de ‘uitstellijst’ verwijderd. De dan 9-jarige zoon duikt onder in Friesland, Herta schuilt achter een luik in de Jozef Israëlsstraat en Werner duikt onder in Twello. In 1944 vindt op zijn onderduikadres een inval door de Sicherheitspolizei plaats waarbij alle Joodse onderduikers worden opgepakt. In mei dat jaar wordt Werner gedeporteerd naar Auschwitz, waar hij op 30 september wordt vermoord.

(de tekst gaat verder na de foto)

Gezin Sonnenfeld en Ruth Zielenziger (rechts) in de Sint Ansfridusstraat - Privécollectie

IZAK DE GROOT

De route voert als laatste langs de Havik 15. Hier woont in 1941 Elisabeth Nooitrust met haar kinderen. 8 november is eveneens haar geboortedag. Nadat haar man Izak de Groot in maart dat jaar overlijdt, na getroffen te worden door een ontploffende kogel, neemt zij de onderneming van Izak over. Hij verlegde zijn zaken in de handel in lompen en metalen naar de in- en verkoop van inboedels en tweedehands goederen.

Maar het is oorlog en de anti-Joodse terreur van de bezetter neemt toe. Elisabeth besluit met haar kinderen onder te duiken. Het mag niet baten. Zij worden opgepakt. Elisabeth en haar kinderen worden in november 1942 in Westerbork geïnterneerd. In september van het volgend jaar gaan zij op transport naar Auschwitz waar zij op 24 september 1943 vermoord worden.

Voor Elisabeth en haar kinderen is reeds een Herdenkingssteen geplaatst. Op 8 november komt hier de steen van Izak de Groot naast te liggen.

MEEWANDELEN

Mensen die graag meewandelen langs de 4 adressen op deze herdenkingsroute, dienen dit te laten weten via het contactformulier onder vermelding van ‘Ik ben erbij’. Na aanmelding zijn gasten ook welkom op de koffie na afloop van de herdenking op de Havik 29. De route en het indicatieve tijdschema zijn ook te lezen.