Een verdwenen school, een blijvende herinnering

AMERSFOORT Martin Rep, in de jaren zeventig verslaggever bij de Amersfoortse Courant, ontdekt een muurschildering van zijn overleden dochter in de fietsenkelder van de voormalige mavo Leusderweg en vertelt daarover in een serie van drie afleveringen. Deel één: een confrontatie.

door Martin Rep

Dit was de school waar Natasja gelukkig was. In een herinnering, vele jaren later, schreef ze erover: ,,De mavo was een prachtig oud en statig gebouw met hoge lokalen. Wanneer we de prachtige bor-destrap opliepen naar de eerste verdieping, liepen we tegen het lokaal Engels aan, waar we les kregen uit een boek met veel stripjes erin. Het aardrijkskundelokaal was beneden en was muf doordat de leraar rookte in het lokaal. Iets verderop in die gang was het biologielokaal, waar foetussen op sterk water in glazenkasten stonden. Helaas hadden wij nog geen biologie, maar soms liep ik stiekem naar binnen om naar de glazen potten te kijken, voordat we geschiedenis hadden in het aangrenzende lokaal.”    

De christelijke mavo aan de Leusderweg in Amersfoort is er niet meer. Het gebouw is gesloopt en heeft plaatsgemaakt voor een modern complex dat onderdak biedt aan een mbo Zorg en Welzijn. Dicky en ik herkennen haast niks van de omgeving als we uit de auto stappen en rondkijken. Ook Natasja is er niet meer. Zij overleed, bijna twee jaar geleden, vlak voor haar vijftigste verjaardag. Toch zijn wij vandaag hier om haar te zoeken. Onze verdwenen dochter in een verdwenen gebouw.  

EEN KOP ALS EEN BOEI

Achtendertig jaar moet het geleden zijn dat ik hier voor de laatste keer was. Voorjaar 1988. Natasja was haar boterhammetjes vergeten, ik reed naar haar school om te doen wat vaders dan doen: haar lunch nabezorgen. ,,Loopt u maar naar haar lokaal”, zei de conciërge, ,,kunt u ze zelf geven.” Ik klopte op de deur van haar lokaal. Natasja kreeg een kop als een boei toen ik de klas binnenstapte – als je dertien bent, is er niets ergers dan je vader die je twaalfuurtje komt brengen, nota bene in de klas met al je vrienden en vriendinnen erbij. 

Het ‘prachtige oude, statige gebouw’ waar Natasja zo van hield, was een jaar later al gesloopt. Ze schrijft erover in een boekje dat ze stuurde aan haar vriendin Anouk van den Berg toen die veertig werd: ,,Een nieuw, praktisch, maar ook lelijk gebouw werd naast het oude pand gebouwd en vanaf 2 mavo volgden we daar alle lessen. Sfeerloos maar niet minder leuk. De eerste sigaretten werden er gerookt, we leerden er echt hangen op het schoolplein, want spelen deed je niet meer in de pauzes met de bovenbouwers, en er was een winkeltje op de hoek waar je voor een gulden een zak Chipito chips kon kopen. Ook leerden we allebei hoe het voelde om écht verliefd te zijn.”   

RAADSELS

Een halfjaar na het overlijden van Natasja komt Anouk ons opzoeken. Ze heeft kopieën gemaakt van het boekje. We praten met elkaar over vroeger, halen herinneringen op – wij kennen Anouk al sinds zij als zesjarige bij ons over de vloer kwam om met Natasja te spelen. Tussen de bergen foto’s die we hebben van Natas, is er één die ons voor raadsels stelt. Ze staat, een beetje ongemakkelijk maar ook heel trots, voor een grote muurschildering. Portretten van vier meiden, met daaronder slechts drie namen: Natasja, Carolien en Miranda. Het is een muurschildering in de fietsenkelder van de mavo Leusderweg, weet Anouk. We hebben Natas blijkbaar nooit gevraagd naar de schildering op de foto; in ieder geval hebben we geen idee van het hoe, wat en waarom. Anouk weet er niet veel meer van dan dat het kunstwerk is geschilderd op één van de wanden van de fietsenkelder van hun school.

In het boekje lezen we er wat meer over. Nadat ze heeft beschreven hoe Anouk haar eerste zoen kreeg in de fietsenkelder, vervolgt Natasja: ,,In diezelfde fietsenkelder waren we niet veel later dag en nacht te vinden, want samen met Miranda, Carolien en Paula mochten wij ons daar meer dan levensgroot op de muur schilderen. Vanaf toen kon niemand meer om ons heen.” 

Een portret van onze schitterende dochter in de fietsenkelder van de school, wat bijzonder. Dat hadden we graag willen zien, wat jammer dat de school al lang geleden is gesloopt. Maar dan heeft Anouk een verrassende mededeling: ze heeft die schildering een tijd geleden nog gezien, bij een reünie. Zou die fietsenkelder er dan nog altijd zijn? Ik mail naar de school. Leg uit dat we een foto hebben van onze dochter bij een wandschildering in de fietsenkelder. Dat onze dochter inmiddels overleden is. Dat we gehoord hebben dat de schildering er nog zou zijn, en dat het veel voor ons zou betekenen om die te zien. De school antwoordt heel empathisch. ,,De schildering is er nog zeker. De kelder is gewoon toegankelijk als de school open is, het is nog altijd een fietsenkelder voor de studenten.” We worden ‘veel sterkte’ gewenst bij het bekijken.  

MEER DAN LEVENSGROOT

We maken een afspraak en daarom staan we vandaag voor het gebouw waar Natasja haar laatste Amersfoortse schooljaren heeft doorgebracht. Als we binnenlopen, is de ontvangst hartelijk. De mensen achter de balie in de hal weten ervan. Eén van hen loopt met ons mee. Vanuit de hal is het maar één trap naar beneden. We weten niet goed wat we moeten zeggen. Daar is ze, meer dan levensgroot. Natasja. We waren al gewaarschuwd dat de schildering een beetje beschadigd is - mag het, na zesendertig jaar? Maar het valt mee, er zit een veeg over haar oog. De facilitair medewerker maakt een paar foto’s van ons naast het portret.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Moeder Dicky bij het portret van haar dochter. - Martin Rep

Dan vragen we of wij er op ons eentje een tijd bij mogen zijn. Dat mag, en ook hij wenst ons sterkte. We houden elkaar vast, we omhelzen elkaar. Dicky moet het schilderij aanraken, de plek waar haar dochter zichzelf heeft geschilderd. We maken foto’s. Ook van andere schilderingen die hier zijn te bewonderen, het lijkt wel een moderne kunstgalerie. Na een tijdje vertrekken we. Natasja’s beeltenis is hier, dag en nacht. In de school waar zij gelukkig was. 

Volgende week: Een fietsenkelder vol kunst, vriendschap en herinneringen.