‘Madiba werkt als een olievlek waar je trots op kunt zijn’

AMERSFOORT Voor de serie Buurthuizen ging de redactie op zoek naar wat maakt dat buurthuizen en ontmoetingsplekken zorgen voor verbinding in een wijk. Hoe ontstaan zulke initiatieven? Wie komen er? Dit artikel is onderdeel van een serie van De Stad Amersfoort.nl. Deze week: Projecthuis Madiba.

door Maranke Pater

Madiba bestaat inmiddels 5,5 jaar. De initiatiefnemers, Jana en van Lamoen en haar echtgenoot, reisden graag. Samen kwamen ze een aantal communities tegen in Afrika en Azië waar ze inspiratie vandaan haalden voor de opzet van Projecthuis Madiba. Jana: ,,Toen we ons in Amersfoort vestigden, misten we de verbinding in de wijk op basis van ondernemerschap. We hadden de grote wens om iets maatschappelijks neer te zetten zonder dat we steeds verantwoording moesten afleggen.” De groep sympathisanten groeide: Samen met bevriende ondernemers en hun netwerk werd het verhaal achter Projecthuis Madiba steeds verder ontwikkeld. Madiba is de stamnaam van Nelson Mandela, wat ‘verbinder’ betekent. ,,Verbinden is precies wat we doen: iedereen met een vraag of aanbod verbinden we met elkaar.”

In 2016-2017 verkocht de gemeente Amersfoort een portefeuille maatschappelijk vastgoed. ,,We wilden de kelder geschikt maken voor de Amersfoortse samenleving. Het idee werd steeds groter en uiteindelijk ontstond Projecthuis Madiba. We werken in een stichtingsvorm met ANBI-status. We hebben vier pijlers die we nastreven: food (gezonde voeding), care (zorg), sport en entertainment en education.” Wekelijks zijn er meer dan 25 verschillende activiteiten waaronder kookclubs, huiswerkbegeleiding en allerlei sportactiviteiten. Ook mag het projecthuis de gymzaal van de naastgelegen school gebruiken. ,,De activiteiten worden grotendeels gratis aangeboden aan de omgeving. Dat kunnen we doen omdat we de inkomsten vanuit het restaurant en de vergaderzalen hiervoor gebruiken.” 

BUDDIES

De initiatiefnemers zijn zelf vrijwilligers. Er zijn vier betaalde krachten in dienst binnen hun coördinatorteam. Dit zijn allemaal gespecialiseerde mensen: een zorgcoördinator, chef-kok en algemeen coördinator met hotelschool achtergrond, allemaal hebben ze ook een zorgopleiding. Het hele team bestaat uit 150 mensen, waarvan veel vrijwilligers. Overal zijn kleine teams actief. In de keuken hangt een groot planbord met alle namen van de mensen die die dag aanwezig zijn. ,,Het team bestaat uit mensen die dagbesteding vinden bij Madiba vanuit een WLZ of WMO-indicatie, mensen die komen re-integreren, komen integreren of gewoon vrijwilliger zijn. We hebben een samenwerking met Integratiewerk, Gemeente Amersfoort, UWv, diverse jobcoaches en wijkteams. Daarnaast hebben we vijftien stagiaires vanuit ons eigen onderwijsbedrijf.” Dit onderwijsbedrijf is een samenwerking met MBO Amersfoort. Docenten geven lessen bij Madiba en zijn aanwezig op de werkvloer voor Social Work en de opleiding Maatschappelijke Zorg. Stagiaires helpen mee met de activiteiten en zijn buddy van teamleden die dat nodig hebben, zoals bijvoorbeeld iemand met een zorgvraag, iemand die geen Nederlands spreekt of iemand met een burn-out. ,,Ze bouwen hun vrijwilligerswerk hier op met een buddy die weet hoeveel ze aankunnen. Ook mensen met een licht verstandelijke beperking, trauma of ASS die hier dagbesteding hebben krijgen een buddy-stagiair.” 

We vragen vrijwilligers wat hún interesses zijn

Binnen Madiba worden ook vier dames met een Buurtbaan via het project Kansrijk Liendert gecoacht. Een project waarbij mensen vanuit de bijstand begeleid richting betaald werk.,,Als iemand dagbesteding komt doen, zeggen we niet: ‘Dit is ons aanbod.’ We vragen juist: wat zijn jouw interesses? Daar bouwen we omheen. Dat werkt, omdat iemand dan iets doet vanuit intrinsieke motivatie.” Bij het PRO33college is een kas waar vrijwilligers van Madiba zaaien en oogsten. ,,We hebben een team groen, een restaurant, een keuken en praktijkleren. Mensen kunnen deelcertificaten halen zonder veel theorie; vaardigheden zijn daar belangrijk. Zo krijgen ze het gevoel dat ze serieus ergens mee bezig zijn en bouwen vaardigheden op voor hun cv. We geven ook technieklessen aan mensen in de dagbesteding.” Daarnaast is er een eigen fitnessruimte voor het team van 150 mensen. Die is alleen voor intern gebruik. ,,Via tijdsloten mogen mensen daar kosteloos sporten. Zelf zijn we daardoor ook gezonder gaan leven. We sporten twee keer per week met mensen in dagbesteding . samen met een sportinstructeur met zorgdiploma in een prikkelarme omgeving.” Iedereen mag meedoen aan alle activiteiten. Vorig jaar waren er ruim honderd kinderen die gratis huiswerkbegeleiding kregen. ,,We organiseren schilderlessen, natuurlessen, computerlessen en taallessen. Ook hebben we een kledingbank. We hebben een sorteerteam en woensdag is uitgiftedag. Ieder kwartaal is er een kledingruil.” Jana hoopt dat iedereen die verbonden raakt bij Madiba ook in zijn of haar verdere loopbaan of leven het ‘Madiba-gevoel’ meeneemt. Daarom is in haar ogen het onderwijsbedrijf zo belangrijk. ,,We leiden stagiaires op volgens onze maatstaven, goed zorg verlenen is een vak apart en soms is de werkdruk erg hoog (mede door een chronisch tekort aan zorgmedewerkers). Wij geloven in kleinschalligheid en de menselijke maat. Alle stagiaires die hier examen hebben gedaan, nemen die Madiba-inzichten hun hele leven mee in de zorg voor anderen. Dat werkt als een olievlek waar je trots op kunt zijn.” 

VERGRIJZING

Door de vergrijzing wordt de zorgvraag vanuit senioren in Nederland en dus ook Amersfoort steeds groter. Vanuit Projecthuis Madiba worden uitjes georganiseerd met de bus waar senioren zich gratis voor kunnen inschrijven. ,,Sommige mensen kunnen niet mee omdat ze bijvoorbeeld slechter ter been worden, daarom starten we maatjesprojecten bij mensen thuis. Ook doen we boodschappen voor senioren.” Dat doen ze op vijftien adressen en met tweetallen, met behulp van drie golfkarretjes en bussen. ,,We starten voor een kleine groep kwetsbare senioren na de zomervakantie met een maaltijdservice. We hebben die senioren zelf in beeld. Het viel ons tijdens de boodschappen op dat deze senioren vooral kant en klare maaltijden kochten. Gezonde voeding is voor iedereen zo belangrijk en daarom brengen we de maaltijden binnenkort naar ze toe. Door de enorme vergrijzing merken we dat de formele zorg het niet meer alleen aan kan. Daarom is het mooi als informele zorg een stapje extra zet.” Er is een samenwerking met bijvoorbeeld Indebuurt033, het Wijkteam, Buurtzorg, buurthuis De Groene Stee en jongerencentrum The Game. ,,We doen niet hetzelfde. Als zij veel met kunst doen, gaan wij niet ook een kunstproject starten. We proberen aanvullend te zijn. In de omgeving is zoveel vraag naar maatschappelijke initiatieven dat ondersteuning hard nodig is. We merken dat we echt een behoefte invullen.”

TOEKOMSTVISIE

Madiba is ooit gestart met een toekomstvisie die samen met inwoners is gemaakt. Er zijn twee sessies georganiseerd met professionals en inwoners uit de wijk. Daarin is gevraagd wat zij wilden dat Projecthuis Madiba zou ontwikkelen. ,,In maart is die visie vernieuwd voor de komende jaren. Door op deze manier te werken hebben we nooit lege groepen of activiteiten die niet aanslaan. We zijn niet afhankelijk van subsidies en kunnen makkelijker schakelen. Als iets niet vruchtbaar blijkt, stoppen we ermee en geven we energie aan iets anders.” Het bestuur van Madiba heeft er bewust voor gekozen geen vaste missie en visie op papier te zetten. ,,Toen we begonnen hebben we iemand van Buurtzorg uitgenodigd en gevraagd hoe je toewerkt naar een zelfsturende organisatie, je hebt geen missie en visie maar een bedoeling binnen je organisatie. Uiteindelijk draait het bij Madiba om mensen gelukkig maken. Dat kan op alle niveaus: een gast die zich welkom voelt, een moeder die gratis huiswerkbegeleiding voor haar kind krijgt, iemand in de dagbesteding die een houten boot maakt of een senior die samen boodschappen kan doen en zelfstandig blijft functioneren.”

Tijdens schoolvakanties stoppen de activiteiten, maar de horeca gaat wel door. Iedere dag verzorgt het restaurant van Projecthuis Madiba lunches en vergaderlunches en iedereen die hier vrijwillig helpt krijgt een warme maaltijd aangeboden. ,,We koken dagelijks voor veertig tot vijftig collega’s. We gaan om 17.00 uur dicht, dus mensen komen hier niet voor het avondeten, maar wel voor ontmoeting.” Zie ook: projecthuismadiba.nl..