Gratis boeken lenen voor alle Amersfoorters?: ‘Drempel bibliotheek verlagen’

AMERSFOORT Een meerderheid van de gemeenteraad wil een gratis bibliotheekabonnement voor alle Amersfoorters. Inwoners kunnen dan gratis zes boeken per jaar lenen. Daarbij wordt gekeken naar Rotterdam. Die stad voerde dit jaar als eerste gemeente in Nederland een gratis abonnement in. Maar aan het idee zitten nog een paar haken en ogen. Want voldoende geld is er nog niet.

door Benthe Bronkhorst/Nieuwsplein33

Meer mensen laten lezen, dat is kort door de bocht het doel van het gratis abonnement. In Amersfoort is acht procent van de inwoners laaggeletterd. Ongeveer tienduizend volwassenen hebben moeite met lezen en schrijven. Een gratis lidmaatschap bij de bibliotheek zou kunnen helpen om dat aantal te laten dalen. Per jaar kunnen mensen zes boeken lenen. Lezers die meer dan willen lenen kunnen een betaald abonnement kiezen.

Ook hoopt de gemeente dat jongeren enthousiaster worden om te (blijven) lezen. Tot en met 18 jaar is de bibliotheek gratis, maar veel jongeren nemen daarna geen abonnement. ,,Het doel is vooral om inwoners die nu weinig of geen gebruik maken van de bibliotheek, te stimuleren om dat wel te gaan doen”, zegt Paul Adels, directeur van Bibliotheek Eemland. 

,,Hoe meer financiële drempels er weggenomen kunnen worden, des te groter is de kans dat we hierin echt een verschil kunnen maken”, denkt hij. Hij pleit daarom ook voor het afschaffen van boetes. Wie zijn boek te laat inlevert hoeft daar niet meer extra voor te betalen.

ROTTERDAM ACHTERNA

In maart nam de gemeenteraad een motie aan om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor een gratis abonnement. Het stadsbestuur heeft de raad nu drie varianten voorgelegd: een gratis abonnement voor alle inwoners, een gratis abonnement voor jongeren van 18 tot 27 jaar voor maximaal zes boeken per jaar óf volledig gratis voor jongeren. Dan kunnen ze meer boeken per jaar lenen. Een meerderheid van de gemeenteraad wil dat eerste, zoals Rotterdam dat ook doet. ,,De eerste signalen daar zijn goed”, zegt wethouder Tyas Bijlholt (cultuur, D66).

Sinds 1 mei hebben 12.500 Rotterdammers een gratis abonnement afgesloten, schrijft de Volkskrant deze week. Veel Rotterdammers zijn nu voor het eerst lid van de bibliotheek: ruim 6.800. Daarnaast meldden oud-leden zich opnieuw en stapten leden van een betaald abonnement over op de nieuwe gratis optie.

Dat bewoners die nu betalen voor een abonnement, gaan overstappen op de gratis variant verwacht Adels hier ook. ,,Dat is niet het effect dat we beogen, maar wel een onvermijdelijk bijeffect. We verwachten dat het hierbij niet gaat om enorme aantallen leden.”

EN DE ANDERE GEMEENTEN?

Bibliotheek Eemland heeft niet alleen vestigingen in Amersfoort, maar ook in Leusden, Baarn, Bunschoten en Woudenberg. Als lid van bibliotheek Eemland kan je in elk filiaal je boeken lenen en inleveren. Als Amersfoort kiest voor een gratis abonnement moet daar op gecontroleerd worden. Er zou dan bijvoorbeeld een speciaal abonnement moeten komen voor Amersfoorters. ,,Dat gaat ongelijkheid geven in de regio”, zegt wethouder Tyas Bijlholt (cultuur, D66).

Daarom is de wens van Adels dat er met de andere gemeenten in de regio afspraken gemaakt worden over een mogelijk gratis abonnement. ,,De kracht zit wel in het regiobreed afspraken maken”, vindt hij. Bij verschillende vestigingen van dezelfde organisatie vindt hij niet wenselijk. Adels en de gemeente Amersfoort gaan in gesprek met de regiogemeenten over de mogelijkheden.

GELD VINDEN

Een meerderheid van de gemeenteraad wil een gratis abonnement voor alle Amersfoorters. Maar daarvoor is op dit moment geen geld. De gemeente heeft een ton beschikbaar voor een gratis lidmaatschap. Dat is genoeg voor een gratis abonnement voor jongeren tussen 18 en 27 jaar. Als de gemeenteraad dit uit wil breiden moet uit een ander potje geld worden gehaald.

Of regiogemeenten geld hebben voor de plannen is onduidelijk, waarschuwt Bijlholt. ,,Alle gemeenten zijn aan het bezuinigen, dus dit betekent dat er extra middelen gevonden moeten worden.” De komende maanden wordt het plan verder uitgewerkt. Als de gemeenteraad akkoord gaat met een gratis abonnement gaat dat in vanaf 2027. 

Dit artikel werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33. (Een journalistieke samenwerking tussen De Stad Amersfoort, De Stadsbron en RTV Utrecht.)