De Toekomststoel: van simpel meubilair naar een heus manifest

AMERSFOORT Het leek een simpele en breed gesteunde opdracht van de gemeenteraad in 2023: Laat een stoel maken en zet hem in de raadszaal naast de 39 raadszetels. Zo laat de lege veertigste stoel ons aan en over de toekomst denken. Ook in de collegekamer moet zo’n stoel komen.

Twee jaar verder bleek het allemaal zo simpel niet meer. Het college vond zo’n stoel alleen niet genoeg, er moest meer betekenis aan gegeven worden. Er werden twee kunstenaars gevraagd om na te denken hoe ‘het toekomstdenken in onze processen kan worden verankerd’. Kunstenaar Imre Ploeg pakte de opdracht van de politiek op en dat leidde een heus Manifest voor de Toekomst.

Eugène Zaaier (verbonden aan de HU), is bezig met de laatste loodjes voor de Toekomststoel. Inmiddels hebben ook de grootouders voor het klimaat zich bij het initiatief aangesloten. Zij hebben een kleine, simpele stoel gemaakt (zie foto hieronder).

De Toekomststoel, versie gemaakt door Grootouders voor het Klimaat. (Peter de Langen/Nieuwsplein33)

TOEKOMSTSTOEL   

Het idee achter de Toekomststoel is redelijk simpel. Zet een lege stoel in de vergaderruimtes van gemeenteraad en college. Bij elk besluit dat genomen wordt, moet nagedacht worden over de toekomst. De lege stoel symboliseert de inwoner in de toekomst die de gevolgen ondergaat van het genomen besluit. Het idee komt van Jan Terlouw, hij beschreef het in zijn boek Het Hebzuchtgas.

De Toekomststoel is nu bijna klaar en wordt 24 juni aan de gemeenteraad aangeboden. Volgens Zaaier is de basis een oude stoel uit de kringloop. Aan de ene kant aangevuld met magnetische blokjes (3D-geprint) die verplaatst kunnen worden en dus meebewegen met de toekomst. De andere kant is organisch met jonge planten, die meegroeien naar de toekomst. De stoel moet een plaats krijgen in de raadszaal waar de gemeenteraad vergadert. De stoel voor de collegekamer is nog niet klaar.

HET MANIFEST VOOR DE TOEKOMST

Imre Ploeg gaf de raadsleden uitleg over het manifest. Het is tot stand gekomen met hulp van de grootouders voor het klimaat, de jongerenraad, raadsleden, wethouders, ambtenaren en inwoners van Amersfoort.

Over de toekomst nadenken is geen simpele taak. De toekomst is nu eenmaal moeilijk te voorspellen. Wie kan zich nu nog een leven zonder mobiele telefoon voorstellen? Toch werd pas in 1994 het eerste GSM-netwerk in Nederland uitgerold. Hoe zal de toekomst er in 2075 uitzien of in het jaar 2125? Toch heeft elk besluit nu, gevolgen voor de toekomst. ,,De gemeenteraad moet daarom bij elk besluit ook kijken naar de gevolgen in de toekomst”, aldus Ploeg.

Hij had enkele concrete voorstellen: Schrijf in elk raadsvoorstel op, wat de gevolgen voor de toekomst zijn. Beleg elk jaar een raadsvergadering over de lange termijn en benoem een toekomstscommissie.

REACTIE RAADSLEDEN  

Het bleek een lastig onderwerp voor de raadsleden. Begrijpelijk, politici zijn vooral bezig met het heden en vaak met de korte termijn. Ze worden voor vier jaar gekozen en willen in die periode beleid maken. De gevolgen voor de langere termijn zijn niet altijd in beeld. Raadslid Maaike Varwijk (Amersfoort2014), één van de initiatiefnemers van de motie en betrokken bij de opstelling van het manifest: ,,Het is lastig, dat heb ik ook ervaren. Het is een leerproces. Je moet niet kijken met een politieke bril, maar vooral kijken wat kunnen de gevolgen voor de toekomst zijn”.

D66 fractievoorzitter Marjolein Perdok wilde wel met die politieke bril kijken. Zij ziet in het manifest voor de toekomst juist mogelijkheden voor hun komende verkiezingsprogramma. Ina Vijzelmans-Waarheid (Beter Amersfoort), ook één van de initiatiefnemers: ,,Vooruitschuiven kan niet meer, Schoof is verleden tijd.” De initiatiefnemers stelden een inspiratieavond voor, met hulp van experts die hierover al langer hebben nagedacht. Dat voorstel werd overgenomen.

Opvallend was afwezigheid van de VVD. Raadslid Joyce Huurman gaf in de wandelgangen wel een reactie. ,,Als je voor elk punt dat je wilt maken een stoel wil neerzetten, dan kom je stoelen tekort.” Om het iets later te nuanceren met ‘elke stoel in de gemeenteraad is al een toekomststoel’. De VVD heeft duidelijk niet zoveel met dit soort agendapunten.   

WIJZE LESSEN TREKKEN UIT HET VERLEDEN  

Burgemeester Lucas Bolsius gaf nog een advies mee: ,,Kijk naar besluiten die in het verleden zijn genomen en hoe die nu zijn uitgepakt.” Hij noemde de inrichting van wijken zoals Kattenbroek, Zielhorst en Nieuwland als voorbeeld. Wat was de gedachte indertijd bij de uitwerking van die wijken en wat is er van terechtgekomen? Daar kan, volgens Bolsius, van geleerd worden.

De Toekomststoel voor de raad wordt binnenkort aangeboden. De inspiratieavond en de verdere uitwerking van het manifest volgen na de zomer.  

Dit artikel werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33. (Een journalistieke samenwerking tussen De Stad Amersfoort, De Stadsbron en RTV Utrecht.)