Cabaretier Patrick Nederkoorn: ‘Alles wat ik doe wil ik doorleven en begrijpen’

AMERSFOORT Het was een lichte cultuurschok, maar het leverde ook een nieuw voorstelling op. Cabaretier en presentator Patrick Nederkoorn, die opgroeide in Liendert, verhuisde met zijn gezin naar een woning in de bossen aan de rand van de Veluwe. Een flinke omschakeling voor een stadsmens en voor hem een confrontatie met alles wat de natuur voortbrengt.

door Gideon Hofland

Patrick Nederkoorn schrijft onder andere voor het cabaretteam van Spijkers met koppen. Zijn voorstellingen zijn vaak een mengsel van persoonlijke verhalen en actualiteit. Zo toert hij al een paar jaar met de voorstelling ‘Die Orangene Gefahr: die Holländer kommen’ door Duitsland. Daarin bereidt hij de Oosterburen voor op de komst van een golf Nederlanders, mochten de dijken ooit doorbreken.

In Nederlandse theaters speelt hij nu ‘Uit de Klauwen’, zijn vierde solovoorstelling. Daarin valt zijn verhuizing naar de Veluwe samen met de terugkeer van de wolf in ons land. Als stadsmens wordt hij ineens geconfronteerd met het ritme en het allesomvattende van de natuur. Zijn angst voor teken leidt tot grappige situaties. Maar serieuzer wordt het als er in de buurt van zijn nieuwe adres een wolf wordt doodgereden. 

DE WOLF  

,,Toen dacht ik wel, ik ga hier met een klein kind wonen. Wat gaat daar gebeuren? En er werd even later ook een wolf bij ons huis gesignaleerd. Ik voelde daar een zekere angst bij. Dat merk je pas, als je daar echt woont. Vanuit de stad vond ik de terugkeer van de wolf geweldig.”

Had hij eerder nog nooit met boeren over natuur en de wolf gepraat, nu ontstonden die gesprekken vanzelf. De seizoenen beleeft Nederkoorn nu heel anders. ,,Als die bomen in de winter wel dood lijken, dan is er echt helemaal niets te doen. Aan de andere kant, het ontluiken van de lente beleef ik nu ook veel intenser. Over al dat soort processen ben ik aan schrijven en dan lopen dingen wel uit de klauwen.”

Heeft Patrick nu een idee wat te doen met de wolf? ,,Als het om de angst voor aanvallen op mensen gaat, moet je ook naar de feiten kijken. Er zijn in Europa de afgelopen honderd jaar nauwelijks aanvallen gemeld. Wolven zijn schuwe dieren. Maar ik doe er niet gemakzuchtig over. Het beschermen van je vee is niet altijd eenvoudig. En emoties spelen altijd een rol. Ik denk alleen dat simpel denken ‘die wolf moet weg’ niet zal helpen.”

‘IETS GROTERS DAN ONSZELF’    

Hij daagt de mens uit naar zichzelf te kijken, hoe we omgaan met een entiteit die groter is dan onszelf. ,,Ons land is geseculariseerd. En ik ben zelf ook mijn geloof kwijtgeraakt. Nu worden we geconfronteerd met iets wat groter is dan onszelf. En dat is super interessant. Ik voel wel de aanwezigheid van iets wat sterker is dan ik en dat doet wat met mij. Ik voel mij ook nietiger en dat is ook weleens een mooie ervaring om als mens mee te maken. Heel gezond ook voor ons mensen.”

De cabaretier, presentator en schrijver groeide op in een gereformeerd synodaal nest. Met zijn familie bezocht hij de voormalige kerk Open Hof. ,,Dat heb ik ervaren als een blijmoedige kerk. Maar van mij zelf ben ik best zwaar op de hand. Alles wat ik doe wil ik doorleven en begrijpen. Ik heb zelf die zwaarte van het geloof zelf wel opgezocht.”

GROTE LEEGTE 

,,Heel veel dingen uit het protestantse geloof kan je best zwaar interpreteren, daar heb ik wel last van gehad. Toen ik het geloof in God tijdens mijn jeugd kwijtraakte, ervaarde ik dat als een grote leegte. Voor die tijd vond ik dat je aan allerlei verwachtingen moest voldoen. Maar toen die er niet meer waren, was het leeg.”

Dat proces van zijn geloof loslaten begon op zijn zeventiende en duurde lange tijd. De cabaretier volgde een deel-opleiding theologie. ,,Dat was ook vanuit het verlangen naar duidelijkheid of om naar het bestaan van god, spiritualiteit of zingeving te zoeken. Maar dat kwam niet en dat moest ik verwerken.”

,,Dat verwerkte ik, denk ik, door me te realiseren: als er zoiets bestaat als een alomvattende God, dat ga ik als individu toch niet begrijpen. Die vraag ga ik niet beantwoorden in mijn leven. Daarmee zeg ik niet dat het allemaal niet bestaat, ik denk zelf van niet. Maar er zijn zoveel andere dingen die interessant en belangrijk zijn in het leven, om te onderzoeken.” En toen volgde zijn besluit om zijn energie daar op te richten. 

PAUL DE LEEUW EN FREEK DE JONGE   

Naast Freek de Jonge had Patrick op jonge leeftijd ook Paul de Leeuw als idool. Het typetje Bob de Rooij van De Leeuw, een ongegeneerde man met het hart op zijn tong en Rotterdams accent, vonden Patrick en zijn broer helemaal geweldig. Met deze inspiratie deed Patrick op elfjarige leeftijd mee op een bonte avond in de kerk van zijn familie, de Open Hof. ,,Ik had nog niet echt een filter; wat is waar passend? Ze boden mij een podium en die kans greep ik.”

,,Ik speelde een bestaande scène van De Rooij die uitlegt hoe een vagina werkt. Mijn broer was ook met vrienden naar de avond gekomen. Zij stonden achterin de kerk en lachten zich helemaal kapot. Daardoor had ik ook niet door dat de eerste tien rijen vooraan doodstil en beschaamd om zich heen zaten te kijken.”

Ook zijn moeder zat vooraan in de zaal. ,,Zij verdween steeds meer met haar hoofd in haar coltrui. Halverwege dat optreden kwam er iemand dat podium op die zei ‘dit kan niet’ en werd ik van het podium afgeleid.”

“Ik was totaal onthutst! Ik begreep echt niet wat er aan de hand was. Het leermoment was tekenend. Ik had me ook kunnen afkeren van podia, maar dacht na over wat er mis ging. Hoe moet het dan wel? Een jaar later deed ik weer mee aan een activiteit van onze kerk, nu met een soort wedstrijd. Ik deed iets wat ik echt leuk vond en het publiek ook. Toen besefte ik: je moet het brandpunt vinden tussen wat je echt leuk vind en wat aanslaat bij je publiek.” En zo leerde hij een les voor het leven.

ROBERT-JAN GRUNFELD 

Na een studie theater aan de Koningstheateracademie werkte Nederkoorn heel hard aan zijn carrière. Vaak voor weinig of niks. Dat veranderde toen hij impresario Robert-Jan Grünfeld ontmoette. Na een optreden in Rotterdam gaf hij Patrick een lift.

,,We raakten aan de praat en ik kon met hem mee naar Amersfoort rijden waar hij ook woonde. Dat was een heel goed gesprek en aan het eind nodigde ik hem uit voor mijn voorstelling in theater De Lieve Vrouw. Daar speelde ik avond met een combinatie van allemaal teksten van mij.”

Artikel gaat verder onder de afbeelding. 

  Patrick Nederkoorn en zijn vaste pianist Guido van de Meent in het theater. (Jaap Reedijk)

,,Na afloop belde hij me op, ik verwachtte feedback op mijn voorstelling. Maar hij zei: ‘Ik vind jou leuk, ik geef je zes weken de tijd om te bedenken wat je wilt’. Na die zes weken zei hij: ‘We gaan een voorstelling maken’. En na anderhalf jaar ging hij met pensioen. Aan het eind van zijn carrière heeft hij mij nog een zetje gegeven. Terwijl hij daar zelf geen baat meer bij zou hebben. Daar ben ik hem extreem dankbaar voor.”

Patrick komt nog regelmatig in Amersfoort, op bezoek bij familie en vrienden. In coronatijd kwam hij speciaal terug voor wandelingen door de binnenstad. ,,Ik was bij Reinaart de Vos van Holland Opera en was trots omdat ik al die mensen met hun kinderen op de fiets daarheen zag gaan. Het zat vol prachtige beelden en mooie poppen van Duda Piva. Daar moet deze stad goed voor zorgen!”

AMERSFOORT  

Hij volgt het nieuws uit Amersfoort nog sporadisch. Wat betreft de plannen voor een nieuw cultureel complex voor zowel Flint, De Lieve Vrouw als FLUOR; dat vindt hij een lastige kwestie. ,,Ik snap dat De Lieve Vrouw veel te krap en te klein is. De Stadszaal van Flint is niet echt aantrekkelijk. Maar ja, ik vind de grote zaal van Flint een geweldig intieme zaal. Het zit gewoon niet op een lekkere locatie.”

De hoop is dat de nieuw theatercomplex ook een eigen identiteit krijgt. ,,In Duitsland, waar ik ook veel speel, heeft elk theater zijn eigen ziel. Voor mij als maker is dat lastiger, want je moet dan maatwerk leveren. Elke locatie is anders. Maar die ziel is wel heel belangrijk. Mensen zijn er met hart en ziel bij betrokken. Zowel vrijwilligers als werknemers.”

Recentelijk speelde Nederkoorn zijn Uit de Klauwen in een uitverkocht Theater De Lieve Vrouw. Een plek die hem aan het hart gaat, hij zette er zijn eerste stappen in zijn theatercarrière. Op 13 juni speelt hij in Utrecht. ,,Volgend seizoen kom ik met de voorstelling weer terug naar Amersfoort, dan sta ik in Flint”, zo belooft hij.

Dit bericht werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33. (Een journalistieke samenwerking tussen De Stad Amersfoort, De Stadsbron en RTV Utrecht.)