Van Gent Finaleweken: Van Olympische Spelen naar topvorm op haar 69ste: Amersfoortse zwemster Atie stopt niet

AMERSFOORT Van donderdag 30 april tot en met zondag 3 mei worden de Open Nederlandse Masters Kampioenschappen gezwommen in Zwemcentrum De Welle te Drachten. Aan het kampioenschap doen 856 zwemmers van 157 verenigingen uit binnen- en buitenland mee. Amersfoortse Atie Pijtak-Radersma (69) is één van de deelneemsters.

Voor sommige zwemmers stopt het na hun jeugd, voor anderen na hun studententijd. Voor Pijtak-Radersma is zwemmen nooit gestopt. Van deelname aan de Olympische Spelen in 1972 tot het verbreken van Europese records in 2026.Haar carrière laat zien dat de sport geen eindpunt kent. Met het ONMK komend weekend is ze nog altijd volop in ontwikkeling. ,,Ik probeer nog steeds nieuwe dingen te leren. Dat maakt het juist zo leuk.”

VAN LATE INSTROOM NAAR OLYMPISCHE SPELEN

Pijtak-Radersma begon relatief laat met wedstrijdzwemmen. Pas rond haar elfde sloot ze zich aan bij een vereniging in Den Haag.
,,Mijn ouders wilden dat ik na mijn zwemdiploma’s bleef zwemmen, en ik vond het zelf ook heel leuk”, vertelt ze. Wat begon met één training per week, groeide al snel uit tot een intensief programma. ,,Binnen een paar jaar trainde ik twee keer per dag.”

Je merkt dat je ouder wordt, maar je kunt altijd blijven ontwikkelen

Haar talent bleef niet onopgemerkt. In 1972 maakte ze deel uit van de Nederlandse ploeg tijdens de Olympische Spelen 1972 in München, als reserve voor de 4x100 meter vrije slag estafette. Daarnaast nam ze deel aan internationale toernooien zoals de Universiade en de Koninkrijksspelen. Haar specialiteit lag op de sprintnummers, met name de 100 meter vrije slag. Toch kwam er al rond haar drieëntwintigste een einde aan haar eerste zwemcarrière. ,,Ik kon het niet meer combineren met mijn studie geneeskunde”, zegt ze. ,,Met coschappen en onregelmatige diensten was het simpelweg niet haalbaar.” 

EEN NIEUWE WEG EN TERUGKEER IN HET BAD

Na haar zwemcarrière vond Atie een nieuwe uitdaging in de moderne vijfkamp, waarin zwemmen onderdeel blijft. ,,Het was leuk om iets totaal anders te doen. En daar heb ik ook mijn man leren kennen”, vertelt ze lachend.

(Artikel gaat verder onder de afbeelding).

‘Iedereen gunt elkaar het beste bij masters.’ - Kees-Jan van Overbeeke/Zwemsport

Het zwemmen verdween echter nooit helemaal uit haar leven. Na een verhuizing naar Nijkerk pakte ze het weer serieuzer op. Een reünie van oud-internationals in 1989 bleek uiteindelijk een keerpunt. ,,Dat was eigenlijk de start van het masterszwemmen in Nederland.” Niet lang daarna stond ze alweer aan de start van een internationaal toernooi: Het EK Masters in Blackpool.

SNELLER DAN VERWACHT OOK OP LATERE LEEFTIJD

Wat haar masterscarrière bijzonder maakt, is niet alleen haar doorzettingsvermogen, maar ook haar prestaties. Tijdens de Europese kampioenschappen in Mallorca in 2001 zwom ze een tijd op de 100 meter vrije slag die nauwelijks onderdeed voor haar prestaties uit haar topsportperiode. ,,In 1972 zwom ik 1.02,51 en in Mallorca 1.02,98”, vertelt ze. ,,Dat vond ik zelf wel heel bijzonder.”

Ook in estafettes wist ze de afgelopen decennia internationale successen te behalen, met onder andere wereldrecords. ,,Met een team zo’n prestatie neerzetten, dat zijn echt hoogtepunten.”
En ook nu, op 69-jarige leeftijd, blijft ze records verbreken. In aanloop naar het ONMK verbeterde ze begin dit jaar al Europese records op zowel de 50 als 100 meter vrije slag in haar nieuwe leeftijdscategorie 70-plus.

Dat ik nu nog records breek, vind ik zelf wel bijzonder

TRAINEN, LEREN EN AANPASSEN

Naast zwemmer is Pijtak-Radersma ook trainer. Ze beschikt over trainersdiploma’s tot niveau 4 en traint momenteel de masterszwemmers van ZPC Amersfoort. ,,Het is een hele andere doelgroep dan jeugdzwemmers”, legt ze uit. “Masters hebben vaak al een sportverleden en combineren het met werk en gezin. Maar ze willen wel blijven leren.”
Dat laatste geldt ook voor haarzelf. ,,Je merkt dat je ouder wordt en meer hersteltijd nodig hebt. En dat je soms langzamer wordt, ook al train je hard.” Toch blijft ze zoeken naar verbetering. ,,Het gaat vaak om kleine technische aanpassingen. Echt grote veranderingen zijn lastig, maar je kunt altijd blijven ontwikkelen.”

Die ontwikkeling zoekt ze op creatieve manieren. “Ik probeer bijvoorbeeld ook wel eens achteruit te zwemmen voor de ontwikkeling van mijn core stability en laatst zwom ik ook met een parachute als weerstand.’’

VOORUITBLIK OP HET ONMK

Met het ONMK in zicht maakt Pijtak-Radersma nog altijd doelgericht het trainingsprogramma voor het mastersteam van ZPC Amersfoort. ,,Ik maak nog steeds dezelfde opbouw als vroeger: eerst de basis, dan snelheid en vermogen, en uiteindelijk taperen richting de wedstrijd.”

Haar persoonlijke doelen zijn deels prestatiegericht, maar ook procesmatig. ,,Ik wil bijvoorbeeld mijn start verbeteren. Vroeger lag ik na de start altijd voor, nu lig ik vaak achter. Dat soort dingen probeer ik weer terug te krijgen.” Daarnaast kijkt ze uit naar de estafettes. ,,Samen met het team presteren, dat blijft bijzonder.”

MEER DAN ALLEEN COMPETITIE

Wat het masterszwemmen voor Atie zo waardevol maakt, gaat verder dan prestaties alleen. ,,De sfeer en saamhorigheid zijn heel bijzonder”, zegt ze. ,,In mijn elite periode was er veel meer concurrentie en soms ook afgunst. Bij masters is dat veel minder. Iedereen gunt elkaar het beste.”

Die combinatie van sport, uitdaging en plezier maakt dat ze voorlopig nog niet stopt. ,,Zwemmen is voor mij echt een way of life. Je kunt het lang blijven doen en het blijft leuk.”
Dat ze daarin ook anderen inspireert, blijkt uit een recent moment dat haar bijbleef. Een oud clubgenootje vertelde dat Atie voor haar een inspiratie is om lang te blijven zwemmen. ,,Dat is voor mij zo’n mooi compliment”, zegt ze. ,,En het geeft mij motivatie om nog zo lang mogelijk door te gaan.”
En dus staat ze eind april opnieuw aan de start van het ONMK. Niet alleen om records te verbreken, maar vooral om te blijven leren. ,,Voor mij is zwemmen heel simpel”, zegt ze. ,,Een leven lang leren in het water.”

(Dit artikel is een bijdrage van de Koninklijke Nederlandse Zwembond).