Tussen muntjes en mobiel betalen op de zaterdagmarkt

AMERSFOORT  De geur van verse bloemen, het geroezemoes van bezoekers en het vertrouwde gerinkel van muntjes: de zaterdagmarkt in de stad ademt traditie. Toch is er iets aan het veranderen. Waar contant geld jarenlang de norm was, kiezen steeds meer marktkooplieden en klanten voor pin- of mobiele betalingen. Die verschuiving naar digitaal sluit aan bij bredere ontwikkelingen in de financiële wereld, waar ook crypto exchanges een steeds grotere rol spelen. De vraag dringt zich op: hoe ziet de toekomst van de lokale markt eruit in een tijdperk waarin digitaal betalen steeds vanzelfsprekender wordt?

Contant blijft vertrouwd Op de markten in Amersfoort wordt nog volop contant afgerekend. Voor veel bezoekers voelt het tastbare briefje of muntstuk veilig en overzichtelijk. “Met contant geld heb je precies in de hand wat je uitgeeft,” vertelt een bezoekster op de Varkensmarkt. Voor ondernemers is het voordeel duidelijk: geen gedoe met apparatuur of storingen. Bovendien is contant geld direct beschikbaar, zonder transactiekosten.

Toch zitten er ook nadelen aan. Het tellen kost tijd, het risico op diefstal is aanwezig en het wisselgeld raakt geregeld op. Vooral op drukke dagen kan dat voor ergernis zorgen.

Digitale oplossingen winnen terrein Steeds meer kramen bieden de mogelijkheid om contactloos te betalen. Een kaart of mobiele telefoon tegen de terminal houden en de transactie is binnen enkele seconden rond. Volgens cijfers van De Nederlandsche Bank neemt het aantal kaart- en mobiele betalingen ieder jaar toe. Vooral jongeren grijpen steeds minder naar contant.

Ook de digitale euro, waarover de Europese Centrale Bank en DNB onderzoek doen, kan in de toekomst een rol spelen. Deze publieke digitale munt zou ook offline bruikbaar moeten zijn, bijvoorbeeld wanneer internet uitvalt. Winkeliers zien hierin kansen, al is er ook zorg over de kosten van transacties en de bekendheid met dit nieuwe betaalmiddel.

Gemak voor klant en ondernemer Voor marktkooplieden kan digitaal betalen voordelen bieden. De administratie verloopt eenvoudiger, er is minder kans op fouten en klanten hoeven niet meer met grote sommen geld over straat. Een ondernemer van een groentekraam aan het Hof legt uit: “Sinds ik een pinapparaat heb, gaat het afrekenen sneller. Mensen kopen vaker iets extra’s omdat ze niet vastzitten aan het bedrag dat ze bij zich hebben.”

Daar staat tegenover dat ondernemers moeten investeren in apparatuur en transactiekosten betalen per pinbetaling. Voor kleinere kramen kan dat een drempel vormen.

Zorgen om toegankelijkheid Niet iedereen is overtuigd. Vooral ouderen hechten waarde aan contant betalen en vrezen buitengesloten te worden als digitaal de norm wordt. Ook bezoekers zonder smartphone of bankpas kunnen in de knel komen. Privacy speelt eveneens een rol: digitaal betalen laat altijd een spoor achter, terwijl contant volledig anoniem is.

Daarom pleiten belangenorganisaties ervoor dat contant geld beschikbaar en bruikbaar blijft. De Nederlandsche Bank benadrukt dat de euro in biljetten en munten voorlopig niet zal verdwijnen.

Drie mogelijke toekomsten Voor lokale markten tekenen zich grofweg drie scenario’s af. In het eerste scenario blijven contant en digitaal naast elkaar bestaan, waarbij klanten zelf kunnen kiezen hoe ze willen betalen. Een tweede mogelijkheid is dat de meeste transacties in de toekomst via kaart of smartphone verlopen en contant geld langzaam de uitzondering wordt. Het derde scenario gaat uit van de introductie van een nieuwe valuta, zoals de digitale euro, die ook offline gebruikt kan worden en speciaal is ontworpen voor kleine transacties. Welke kant het uiteindelijk opgaat, hangt af van beleid, innovatie en de bereidheid van ondernemers en bezoekers om mee te bewegen.

Voorbereiden op verandering Lokale markten kunnen nu al inspelen op de trend. Ondernemers kunnen kiezen voor eenvoudige pinapparaten of QR-betaalverzoeken via apps. Voor markten als geheel kan het zinvol zijn gezamenlijke afspraken te maken over betaalopties en het informeren van bezoekers. Zo wordt duidelijk dat iedereen, met of zonder smartphone, welkom blijft.

Balans tussen traditie en toekomst De charme van de Amersfoortse markt zit in de ontmoetingen, de sfeer en de persoonlijke verhalen. Of je nu betaalt met een muntstuk of een tik met je telefoon: het hart van de markt blijft hetzelfde. De uitdaging voor de komende jaren is om de balans te vinden tussen technologische vooruitgang en de menselijke maat. Want of het nu contant of digitaal is, een goede markt draait uiteindelijk om vertrouwen.