Een eeuw beeldende kunst in Amersfoort

AMERSFOORT - In Museum Flehite is momenteel de tentoonstelling Amersfoorts Palet en in Rietveldpaviljoen De Zonnehof Nieuw Amersfoorts Palet te zien. Samen bieden deze twee tentoonstellingen een uitvoerig beeld van ruim een eeuw 'Amersfoortse' beeldende kunst. In vier bijdragen voor De stad Amersfoort bespreken Onno Maurer en Lex van de Haterd bijzondere aspecten van de tentoonstellingen, die werden georganiseerd mede naar aanleiding van het verschijnen van het boek 'Palet van de 20ste eeuw, honderd jaar beeldende kunst in Amersfoort', geschreven door Burchard Elias en Lex van de Haterd, uitgegeven door uitgeverij Bekking in Amersfoort. In deel drie van de serie bespreekt Lex van de Haterd de kunstenaars van AKG de Ploegh. In een volgend artikel gaat hij in op de andere Amersfoortse kunstenaars.

door Lex van de Haterd

In de tentoonstelling Nieuw Amersfoort Palet in De Zonnehof worden ruim tachtig werken getoond van ongeveer vijftig Amersfoortse kunstenaars uit de periode 1960 tot 2013. Onder Amersfoortse kunstenaars verstaan de curatoren van de expositie, Katjuscha Otte en Lex van de Haterd, alle kunstenaars die op een of andere manier een binding met de stad hebben: zij zijn er geboren of getogen of zij hebben er gewoond of gewerkt. Ook kunstenaars die lid zijn (geweest) van het Amersfoorts Kunstenaars Genootschap de Ploegh worden meegerekend. Het AKG werd in 1934 opgericht. In de oorlog werden de activiteiten noodgedwongen opgeschort, maar na de bevrijding werd het AKG opnieuw actief. In hetzelfde jaar 1945 wordt ook een nieuwe kunstenaarsvereniging opgericht, De Ploegh, door een groep kunstenaars die overwegend geen kunstacademie heeft gevolgd en die zeker in de eerste jaren van zijn bestaan behoorlijk met het in hun ogen elitaire AKG concurreert.

Later zoeken de kunstenaars de samenwerking op, die in 1975 leidt tot een fusie tussen beide kunstenaarsverenigingen. AKG de Ploegh is zonder twijfel de belangrijkste kunstenaarsvereniging die Amersfoort in zijn geschiedenis gekend heeft. Als AKG de Ploegh in vergelijkend perspectief wordt beschouwd, dan kan vastgesteld worden dat het al sinds vele jaren de derde grootste kunstenaarsvereniging van het land is. Alleen Pulchri in Den Haag en Arti in Amsterdam zijn groter. Hoewel AKG de Ploegh tot maart 2013 de A van Amersfoort in zijn naam had staan, is het vanaf zijn oprichting in de jaren dertig eigenlijk altijd een landelijke kunstenaarsvereniging geweest, met een accent op de vertegenwoordiging uit Midden-Nederland en Noord-Holland.

AKG de Ploegh is regionaal verankerd en landelijk bekend. Niet alleen kwantitatief is de vereniging toonaangevend in het land, ook kwalitatief is dat het geval. Dat blijkt uit de overwegend positieve besprekingen van de tentoonstellingen in de pers en uit de bezoekersaantallen van met name de grafiekmanifestatie en uit het succes op de beurzen waaraan Galerie de Ploegh meedoet. De kwaliteit blijkt ook uit het grote aantal monografieën dat in de afgelopen jaren verschenen is over inmiddels landelijk bekende kunstenaars als Herman Gordijn, Frank Dekkers en Gea Karhof. In de tentoonstelling is het werk van deze kunstenaars en vele anderen te zien.

Een van de topwerken van de expositie is ongetwijfeld het grote schilderij WTC New York van Jeroen Hermkens, dat verwijst naar de aanslag op het World Trade Center (Twin Towers) op 11 september 2001 en dat op welhaast lugubere wijze is opgehangen naast het schilderij 'Vliegtuigmotor' van Jaap Ploos van Amstel. Maar niet alleen olieverven sieren het Rietveldpaviljoen, er zijn ook veel bronzen beelden te zien van AKG de Ploegh kunstenaars, bijvoorbeeld van Jan Meefout, Pieter d'Hont en Kees Verwey.

Tot 2004 was AKG de Ploegh met een galerie gevestigd in Museum Flehite. Helaas moest de vereniging in dat jaar uit het museum vertrekken en is zij noodgedwongen verhuisd naar Soest. De gemeente Amersfoort zou er goed aan doen te bevorderen dat de vereniging terugkeert naar Amersfoort of minstens te stimuleren dat zij activiteiten in Amersfoort blijft organiseren. De stad zal er alleen maar rijker van worden.

Openingstijden van het Rietveldpaviljoen zijn donderdag tot en met zondag 12.00 tot 17.00 uur.