‘Buitenstad’ Bovenduist: mooie plannen, maar hoe krijg je de bewoners uit de auto, zo vlakbij de A1?

AMERSFOORT Bovenduist begint contouren te krijgen; de eerste schetsen staan op papier. Er zullen ruim drieduizend woningen komen. Alsmede ruimte voor bedrijven, winkels en andere voorzieningen. Tegelijk moet Bovenduist groen en ruim worden vormgegeven.

door Jeroen de Valk

Met name het vervoer kan een probleem worden; de stad wil het autogebruik ontmoedigen, maar Bovenduist – gepland in het uiterste noorden, tussen Vathorst en Nieuwland - ligt pal naast de A1. Openbaar vervoer is er nauwelijks, vooralsnog. En ook als je er een paar buslijnen creëert, lijkt vervoer met de auto véél sneller uit te pakken.

Dit werd duidelijk op een lange middag die de gemeenteraad had ingeruimd voor dit onderwerp. Een deel daarvan werd ingenomen door een presentatie van het bureau Zones Urbaines Sensibles (ZUS), dat in heel Nederland woonwijken schetst. ZUS noemt de wijk alvast een ‘buitenstad’, als het tegenovergestelde van een binnenstad.

3300 WONINGEN

In de inleiding werd nog eens benadrukt dat het even gaat duren voordat Bovenduist er staat. Alleen al omdat er 3300 woningen moeten komen voor zeker twee keer zoveel Amersfoorters. Het tijdspad in het kort: medio volgend jaar moet de raad instemmen met een ontwikkelkader, daarna worden diverse procedures in gang gezet en vervolgens gaat de bouw van de eerste woningen van start in de eerste week van 2029. Als er geen grote vertraging optreedt.

Geen wonder dat de raad onlangs besloot om er ruim vóór die tijd driehonderd tijdelijke, verplaatsbare woningen neer te zetten. De eerste daarvan moeten dit najaar al op hun plek staan. Een deel daarvan blijft gewoon staan en krijgt dus een permanent karakter. Het zal de woningzoekenden vooralsnog niet heel veel uitmaken, want de woningnood is hoog.

TWEEDE AUTO

ZUS had de voorstellen van de raad – de ‘kaders’ als in de afgelopen jaren vastgelegd – globaal uitgewerkt. Zowel het adviesbureau als de gemeentelijke adviseurs benadrukten dat het openbaar vervoer een probleem kan worden. Zonder een bijdrage van de overheid kunnen er twee á drie bussen per uur rijden. Een verhoging naar zes bussen per uur gaat anderhalf miljoen extra per jaar kosten. En ook dan blijft de auto een sneller vervoersmiddel.

Zo bezien zou ‘deelvervoer’ – één auto voor meerdere huishoudens – vooral handig zijn als alternatief voor een tweede, dus minder gebruikte auto. Het autobezit kan natuurlijk worden ontmoedigd door weinig parkeerruimte in te tekenen, maar dat kan weer resulteren in onhandig geparkeerde auto’s: in het groen en in bochten.

RIJTJESHUIS

De gemeente denkt aan één parkeerplek per eengezinswoning en het plaatsen van hubs: grote, gezamenlijke parkeergelegenheden. Betaald parkeren wordt geadviseerd vanwege het waterbedeffect: anders zetten mensen uit andere wijken hier hun auto neer.

Maar die ene auto per huishouden zal er al snel komen, ook omdat hier veel gezinnen zullen neerstrijken. In Bovenduist krijgen veel gezinnen eindelijk de ‘grondgebonden woningen’ – rijtjeshuizen met tuinen – waar ze naar snakken.

Het vervoer is minder problematisch in andere nieuwbouwprojecten, zoals het Hoefkwartier – dat naast Station Schothorst ligt – en Langs Eem en Spoor, waar het Centraal Station en de binnenstad vlakbij zijn.

SUPERMARKT

Meer informatie uit de presentaties: het bedrijventerrein zal in totaal tien hectare in beslag nemen. Er komen zo’n drieduizend arbeidsplaatsen, wat betekent dat de helft van de werkzame bewoners forensen zullen zijn. De gemeente wil hier vooral bedrijven huisvesten met een duidelijke link met de wijk; denk aan kleinschalige flexkantoren en ambachtelijke bedrijven. Zo beperk je het aantal af te leggen kilometers.

Ook de middenstanders zouden vooral een lokale functie moeten hebben. Dat zouden kunnen zijn: kappers, makelaars, reparatiebedrijven, ateliers, een fitnessbedrijf en een buurtsupermarkt. Voorts kan Bovenduist wel een huisartsenpost en misschien een school voor basisonderwijs gebruiken.

Maar dit alles is toekomstmuziek. Zoals gezegd: eerder dan begin 2029 gaat de eerste spade nog niet in de grond voor de permanente bebouwing van de laatste Amersfoortse wijk buiten de bestaande stad. Tegen die tijd heeft de raad vast een besluit genomen over het vervoersprobleem.