Herinneringslantaarn: ‘Als ik naar dat lichtje in de toren kijk, gedenk ik mijn moeder’

AMERSFOORT ,,Door je leven heen, ga je anders om met rouw”, zegt Delja Pruis (74). Een paar jaar geleden verloor ze haar moeder Joke. De herinneringslantaarn in de Lieve Vrouwentoren brandt onder andere voor haar. Maar ook op jonge leeftijd kreeg Delja meermaals te maken met verlies. Zondagavond vertelt ze daarover bij een bijeenkomst van stichting de Herinneringslantaarn.

door Benthe Bronkhorst

Ze was 71 jaar toen haar moeder overleed. ,,Best bijzonder eigenlijk. Weinig mensen hebben een ouder zo lang bij zich.” De laatste zes jaar van haar leven woonde haar moeder in zorgresidence Het Seminarie in Amersfoort. Zo woonde ze dichtbij haar zoon. Delja kwam minstens één keer per week vanuit Renswoude langs.

(Artikel gaat verder onder de afbeelding).

Delja Pruis (links) met haar moeder Joke. - Foto: Delja Pruis

De verpleegkundigen wezen haar op het bestaan van de Herinneringslantaarn toen haar moeder overleed. Een mooi idee, vond ze. Als ze naar de toren kijkt, voelt dat als een gedenkmoment. ,,Het houdt het verhaal van mijn moeder in leven”, zegt ze.

,,Ze werd geboren uit een buitenechtelijke relatie”, zegt Delja. Joke was de dochter van een Javaanse vrouw en een Nederlandse officier in Nederlands-Indië. ,,Mijn moeder kwam als tiener met haar vader mee naar Nederland, maar moest als peuter al afscheid nemen van haar moeder.” Delja heeft daar nauwelijks met haar moeder over gesproken. ‘Zonde’, vindt ze nu haar moeder is overleden. Er over praten was altijd taboe. ,,Tijdens het rouwen kwamen veel vragen naar boven.”

‘NOOIT TIJD GENOMEN OM TE VERWERKEN’

Delja vertelt zondagavond 2 november over rouw en het verlies tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de Herinneringslantaarn. De stichting is in 2014 opgericht. Sindsdien brandt er een lichtje, op 98 meter hoogte, in het puntje van de Onze Lieve Vrouwentoren. Altijd. Het lampje brandt ter nagedachtenis aan overleden Amersfoorters. Nabestaanden geven een bijdrage aan de lantaarn, de naam van hun geliefde wordt dan verbonden met het licht. Alle namen van deze mensen worden bij de bijeenkomst voorgelezen en staan op de website van de stichting.

Als je het verlies alleen voor jezelf houdt, is het lastig om het te verwerken

Dit jaar is bij de bijeenkomst extra aandacht voor rouw bij jongeren. Iets waar Delja -helaas- ook over mee kan praten. Op de dag dat haar man en zij in ondertrouw gingen, verongelukte haar schoonzusje op 17-jarige leeftijd. Bij een vakantie in Oostenrijk ging het helemaal mis. ,,Ze was aan het wandelen met een groep en is in een ravijn gestort.” Delja en haar man waren toen 22 en 23 jaar. Kort daarna zijn ze wel getrouwd. ,,Dat was heel surrealistisch. We trouwden in de kerk waar haar kist ook had gestaan.”

Haar man voelde zich daarna verantwoordelijk voor het gezin. Tijd nemen om zelf te rouwen namen Delja en haar man nauwelijks. ,,Hij ging in de hulpstand en nam geen tijd om het zelf te verwerken.” Hij voelde zich volgens Delja verantwoordelijk voor iets waar hij geen verantwoordelijkheid voor had. Dat heeft niet alleen invloed gehad op hem, maar ook op de mensen om hem heen. ,,Ik denk dat als je ouder bent, je er meer over zou praten”, kijkt ze nu terug.

PRATEN IS BELANGRIJK

Tegenwoordig praten mensen makkelijker over verlies en rouw, denkt ze. Dat vindt ze belangrijk: ,,Als je het verlies alleen voor jezelf houdt, is het lastig om het te verwerken.” Dat merkte ze met haar schoonzusje, maar ook met het verlies van een stilgeboren kindje. ,,Ik was dertig en met zestien weken is ons zoontje geboren.” Anders dan nu kon ze het kindje niet zien. ,,Er was geen plaats voor mij, ondanks dat het mijn kindje was dat ik verloor.”

Ruim twintig jaar lang wist ze niet hoe ze dat verlies een plekje moest geven. ,,Mensen zeiden: ‘Maar je hebt toch al twee gezonde kinderen’.” Jaren na het verlies ging ze er over in gesprek. Ze besloot een wijnkistje te kopen. In dat kistje stopten Delja Pruis en haar man jongenskleertjes en een gedicht over het kindje. ,,Ook hebben we hem een naam gegeven.” Het kistje hebben ze begraven. ,,Pas toen kon ik het afronden.”

Tegenwoordig is er volgens haar meer ruimte voor dit onderwerp. ,,Mijn man en ik hebben in de kerk ook veel gesprekken gevoerd met mensen die dit hebben meegemaakt. Dat helpt.”

Dat stichting de Herinneringslantaarn niet alleen het lichtje brandt, maar óók bijeenkomsten organiseert is volgens haar nodig. Praten over rouw is belangrijk, omdat iedereen te maken heeft met verlies. ,,Je hebt het gevoel dat je niet de enige bent die iets heeft meegemaakt.” Verhalen van andere mensen horen kan helpen, ‘om er bijvoorbeeld zelf een weg in te vinden’.

(Dit bericht werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33. Een journalistieke samenwerking tussen De Stad Amersfoort, De Stadsbron en RTV Utrecht).