Molukkers en Kamp Amersfoort

AMERSFOORT Nationaal Monument Kamp Amersfoort vraagt in aanloop naar 15 augustus aandacht voor het verhaal van Molukse Nederlanders door deze maand vijf portretten te exposeren in het museumcafé. Zij geven de Molukse identiteit weer, veelal door een erfstuk dat binnen de familie wordt gekoesterd: de poesaka. Vier portretten zijn gemaakt tijdens ruim dertig interviews voor De lange reis van de Poesaka - Indische tastbare herinneringen van Simone Berger en fotograaf Armando Ello. Vanaf dit najaar maken ze onderdeel uit van een nieuw project van Berger en Ello in het kader van het themajaar ‘Leven met oorlog’.

Op 15 augustus 1945 capituleerde het Japanse leger en was de beëindiging van de Tweede Wereldoorlog een feit. Maar het betekende geenszins rust en veiligheid in het voormalige Nederlands-Indië en ca. 300.000 Indische Nederlanders zouden naar Nederland migreren. 

Binnen de Molukse gemeenschap kent de locatie ‘Kamp Amersfoort’ geen prettige herinnering. Na de soevereiniteit van Indonesië werd in 1950 op de eilandengroep de Molukken de onafhankelijke Republik Maluku Selatan (RMS) uitgeroepen. Een groep van 3.500 Molukse voormalige soldaten van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) maakte met hun gezinnen de overtocht naar Nederland, in de stellige overtuiging dat dit een tijdelijk verblijf zou zijn om zich snel na demobilisatie in de RMS te kunnen vestigen.

Aldus arriveerden tussen 21 maart en 22 juni 1951 zo’n 12.500 Molukkers op 12 schepen in Amsterdam en Rotterdam. De gezinnen werden met de bus naar ‘Kamp Amersfoort’ (inmiddels De Boskamp geheten) gebracht om kort medisch gekeurd te worden en het gestencilde ontslagbewijs te ontvangen. Vervolgens werden zij voor verblijf direct naar onder andere voormalige kampen Vught en Westerbork gebracht, die nu respectievelijk Woonoord Lunetten en Woonoord Schattenberg heetten.

Maar de zo verlangde terugkeer naar RMS bleek onmogelijk: het federale Indonesië stond geen apart, zelfstandig gebiedsdeel toe. Met name jonge Molukkers voelden zich niet gehoord door de Nederlandse overheid, hetgeen in de zeventiger jaren leidde tot treinkapingen en gijzelingen.