400 nieuwe elektriciteitshuisjes, ook bij protesten: helaas, pindakaas

AMERSFOORT Er komen maar liefst vierhonderd elektriciteitshuisjes bij in Amersfoort. Er staan er nu ruim vijfhonderd, maar dat is onvoldoende om de inwoners zonder storingen van stroom te voorzien. Daarom gaat in alle wijken van Amersfoort de spade in de grond.

door Jeroen de Valk

Wethouder Johnas van Lammeren zei al meteen aan het begin van de vergadering op 24 september: ,,We gaan letterlijk voorkomen dat bij de mensen thuis het licht uitgaat.’’ Dit argument zal de komende jaren vaak worden gehoord. De hele stad wordt onder handen genomen, ook daar waar omwonenden zullen protesteren. De huisjes zullen er komen.

De oorzaak is een positief verschijnsel: we maken steeds vaker gebruik van minder vervuilende energiebronnen zoals warmtepompen en zonnepanelen en we rijden vaker in elektrische auto’s. Dit is noodzakelijk om de planeet leefbaar te houden; alleen een minderheid van klimaatontkenners zal dat bestrijden. In de Amersfoortse gemeenteraad zijn die er niet. Klimaatrampen halen nu al vrijwel dagelijks het nieuws.

FEBRUARI ‘25

Intussen dreigt wel overbelasting van het stroomnet, ofwel ‘netcongestie’. We gaan immers van gas en benzine over op elektriciteit. De bouw van Nederlandse woonwijken en bedrijfsterreinen wordt al uitgesteld om deze reden, terwijl er genoeg woningzoekenden en belangstellende bedrijven zijn.

De gemeenteraad werd in maart geïnformeerd over deze ontwikkelingen, en deze maand tekende wethouder Johnas van Lammeren (Partij voor de Dieren) een overeenkomst met netbeheerder Stedin. De plaatsing van de vierhonderd ‘huisjes’ – eigenlijk een soort kasten, je zou er nét in kunnen staan als ze niet vol zaten met apparatuur – begint in februari volgend jaar en zou tegen 2030 ongeveer voltooid moeten zijn. Daarbij hoort ook het leggen van tientallen kilometers kabel.

AQUARIUM

Het spreekt voor zich dat zoiets in Nederland op bezwaren stuit. In Amsterdam-Zuid meldden zich onlangs bewoners bij de hoofdstedelijke omroep met klachten over ‘aantasting van het stadsgezicht’. In Nijkerk stelt het CDA vragen over een te plaatsen huisje aan de Bruins Slotlaan. De Telegraaf sprak al van een ‘stoorzender in de straat’. In Kampen besloot een kunstenaar om in plaats van te protesteren een aquarium op een verdeelstation te schilderen.

Nou zitten er inderdaad ongemakkelijke aspecten aan deze operatie. De huisjes moeten zich voor een goed functioneren niet meer dan tweehonderd meter van de woonomgeving bevinden. Bewoners kunnen de plaatsing echter niet tegenhouden. Stedin meldt dat één op de drie Nederlandse straten ‘open moet voor graafwerkzaamheden’.

MIDDENSPANNINGSRUIMTEN

Van inspraak ofwel ‘participatie’ zal geen sprake zijn vanwege de geringe omvang van de bouwsels en uiteraard de onvermijdelijkheid. Uitgezonderd dan héél soms ‘een incidentele plek’, zo schrijft het college aan de raad. Het laat zich voorspellen dat ook Amersfoorters zich op deze uitzonderingen zullen beroepen.

Via een app en een website - zie www.stedin.net/energietransitie/buurtaanpak - hoopt Stedin ook de Amersfoorters voor zich te winnen. Stedin meldt dat de werkzaamheden zo vaak als mogelijk worden gecombineerd met andere ingrepen in een van de 130 buurten waarin Amersfoort is verdeeld.

Er komen ook twee grote hoogspanningsstations: één bij Amersfoort-Noord en één op de grens van Soest en Baarn. Stedin bouwt daarnaast nog vier verdeelstations. De vierhonderd elektriciteitshuisjes heten overigens officieel ‘middenspanningsruimten’.

BOUW-APP

Wijkbewoners ontvangen een brief en kunnen informatiebijeenkomsten bezoeken. Verder zijn er dus de website en de bouw-app van Stedin. Het vrijwel ontbreken van ‘participatie’ werd door meerdere raadsleden aangekaart. Ze waren allemaal doordrongen van ‘nut en noodzaak’ van dit alles, maar vertrouwden er niet op dat de burgers dat ook zijn. Amersfoort kent het fenomeen ‘omwonenden’: mensen die alles best vinden, zolang het maar elders gebeurt. Die mondige burgers kunnen hoog van de toren blazen.

Van Lammeren benadrukte dat plekken als speelvelden en parkeerplaatsen zo vaak mogelijk in ere zullen worden gehouden. Voor zover dat kan, dan. Een volle stad als Amersfoort kent vrijwel geen ongebruikte ruimtes.

NUT EN NOODZAAK

De wethouder: ,,We gaan vierhonderd huisjes plaatsen, en het is mogelijk dat u vierhonderd mailtjes ontvangt van boze burgers, in de trant van ‘dit kan écht niet’. Dat wordt een uitdaging! Vrijwel niemand vindt het leuk als zo’n bouwsel er komt. Ik kan nu al garanderen dat bewoners zullen zeggen: ‘Ik snap ’t helemaal, maar ik wil dat ding niet in mijn straat.’ Dit kan voor ongemakkelijke situaties zorgen voor u als raadsleden.’’

Hij denkt aan een kunstroute met beschilderde huisjes, maar die hebben als nadeel dat buurtbewoners met al die toeloop worden geconfronteerd. En misschien vinden ze de creatie van de kunstschilder niet mooi. Hij heeft al geïnformeerd of de bouw valt te combineren met glijbanen en groene daken, maar daar zijn de stations niet veilig genoeg voor. Veel leuker kan hij het niet maken.

GroenLinks zei instemmend dat de burger maar vooral ‘nut en noodzaak’ moet worden ingepeperd. Met nadruk op het eigen belang: de operatie voorkomt dat het licht uitgaat. Helaas, pindakaas.