Kunsthal KAdE: Vijftien jaar kunst ‘zonder een boek met uitleg’

AMERSFOORT Dé locatie voor moderne beeldende kunst in Midden Nederland bestaat vijftien jaar. Kunsthal KAdE viert haar jubileum vrijdag 17 mei met een uniek mini-festival met veel muziek en live kunst binnen de eigen muren. Dat dit museum nu in het Eemhuis verjaart, was bij haar geboorte niet voorzien. Directeur curator Robbert Roos: ,,Wij wilden iets anders doen.” 

door Gideon Hofland/Nieuwsplein33 

Roos blikt terug op deze succesvolle periode met vele tentoonstellingen met bekende (inter)nationale kunstenaars. ,,We doen hier alles zelf. Elke expositie is door onszelf bedacht en opgezet. Er komen duizenden leerlingen per jaar langs, omdat we onderwijs zo belangrijk vinden. En dat met een team van maar elf mensen.” 

VISIE

Robbert Roos was hoofdredacteur van het blad Kunstbeeld over beeldende kunst, toen hij in 2007 op verzoek een visie schreef voor een nieuw museum voor moderne kunst in Amersfoort. Meteen daarna werd hij gevraagd zijn plan ook uit te voeren als directeur curator van Kunsthal KAdE. In september 2008 startte hij de kunsthal samen met Judith van Meeuwen in de ruimte naast de Koppelpoort van het RCE gebouw aan het Smallepad. Het was de opvolger van het gedateerde en voor dure kunst ongeschikte Rietveldpaviljoen op de Zonnehof. Na acht maanden openden ze met de eerste expositie; ‘Wonderland’ met werk van 24 artiesten van over de hele wereld. ,,Bizar dat dat ons gelukt is. Je hebt daar eigenlijk veel langer de tijd voor nodig. In 2009 was het niet gebruikelijk dat het grootste deel van de internationale deelnemers aan een expositie nog nooit in Nederland had geëxposeerd.” 

‘Wij wilden iets anders doen’

De verhalende en beeldende manier van aanpak was toen ook niet vanzelfsprekend. Conceptuele kunst was de norm, waarbij je nogal eens ‘een half boek moest lezen om een werk te begrijpen’. ,,Ik ben ook meer van het woord ‘beeldend’ in de beeldende kunst”, stelt Roos. 

,,Wij wilden iets anders doen en dat is denk ik ook meteen de kern van Kunsthal Kade. Bij iedere tentoonstelling in KAdE moet je gewoon kennisloos kunnen kijken. De toplaag van de tentoonstelling moet je kunnen begrijpen zonder dat je alle bijbehorende teksten leest.” 

,,Onze 800 vierkante meter ligt, en dat vergeten mensen nog weleens, ‘in de provincie’. Voor mensen in de Randstad is dat een mentale afstand. In het begin waren exposities van hedendaagse kunst gecentreerd rond de grote steden. Het komt mede door musea in Assen, Gorssel en Zwolle dat dit is veranderd. En ook nu denken mensen soms nog dat ze een weekend vrij moeten hebben om vanuit Amsterdam hier iets te bekijken.” 

Artikel gaat verder onder de afbeelding. 

Directeur curator Robbert Roos in de grote zaal van Kunsthal KAdE. (Gideon Hofland/Nieuwsplein33)

OPSTARTFASE

,,Daarnaast hebben we geen permanente collectie, dus een tentoonstelling moet op zich ook genoeg ‘body’ hebben. Collega’s zeiden toen: ‘als je 20.000 bezoekers per jaar haalt, dan zit je wel aan je top’. Toenmalig directeur van de Rotterdamse Kunsthal Wim Pijbes zei: ,,Hedendaagse kunst trekt geen publiek.” Inmiddels is dat ook in de Kunsthal - en bij Pijbes - wel anders, maar toen was dat de realiteit. Het waren allemaal barrières die we moesten nemen.” Vorig jaar trok KAdE 62.000 bezoekers.

‘Wij werden gevraagd omdat zij bedankten’

Dat KAdE nu in het Eemhuis zit, kwam door de lopende bezuinigingen rond 2010 na een paar jaar in haar bestaan. Het culturele veld moest een kwart van zijn begroting inleveren. ,,Daarnaast durfde het toenmalig bestuur van poppodium De Kelder (tegenwoordig FLUOR), zoals ik het mij herinner, het wegens de verwachte hoge kosten niet aan om het hun toebedeelde stuk van het Eemhuis in te nemen. De Kelder werd er dus niet uitgezet, wij werden gevraagd omdat zij bedankten.” 

ARMANDO

In 2007 brandde de Elleboogkerk af, waarin toen het Armando Museum zat. Deze kunstenaar groeide op in Amersfoort waarbij zijn ervaringen in de Tweede Wereldoorlog, met name die rond Kamp Amersfoort, zeer bepalend waren voor zijn latere werk. Door die bezuinigingen moest de museumkoepel van de stad; Amersfoort in C, toen kiezen tussen kunsthal KAdE of het Armando museum. ,,Nadat het aanbod kwam om het werk van Armando naar een eigen plek in Oud Amelisweerd te verhuizen was de keuze snel gemaakt.” 

Een museum gericht op een bepaalde kunstenaar is moeilijk levensvatbaar te maken. Nog los van het feit dat het later in Oud Amelisweerd met Armando ook niet lukte. Een museum over Karel Appel in Middelburg is bijvoorbeeld ook nooit van de grond gekomen. ,,Kunstenaars hebben soms een grote aanhang, die het werk heel belangrijk vinden. Maar een naam raakt soms snel gedateerd. In een langer perspectief is een ‘mono-museum’ vaak niet levensvatbaar.” 

VERBOUWING

Collega curator Judith van Meeuwen mist vaak nog daglicht in de ruimtes van KAdE. ,,Dat is eigenlijk het enige manco aan ons gebouw nu.” Dat er nu toch twee maanden verbouwd gaat worden is meer cosmetisch, na tien jaar zijn er te veel manco’s ontstaan aan de verplaatsbare wanden in de kabinetten bovenin KAdE. Ook ontbreekt een stevig plafond in het midden van de kabinetten en zitten daar ook geen lichtpunten. Tot slot worden de hoge eikenhouten plinten rond de gedeelten voor exposities verwijderd. ,,Eikenhout is heel mooi, maar het is nu te overheersend op deze plekken”, is het oordeel van Roos. 

SLAAP

Op 23 augustus is de opening van een nieuwe expositie Slaap. Slapen doen we allemaal, maar kan ook problematisch zijn. Insomnia en nachtmerries kunnen de slaap verstoren, waarbij we in het Westen slaap ook als vanzelfsprekend comfort zien, terwijl dat bij heel wat groepen niet zo vanzelfsprekend is. Het onderwerp heeft een sociaal maatschappelijke, filosofische en biologische kant. ,,Het past in onze reeks van fenomenen die we eerder hadden. Zoals over spiegelingen, oorzaak en gevolg en schaduwen. Ook slaap gaan we van meerdere kanten belichten.”  

FEEST 

Voor de verbouwing volgt eerst vrijdagavond nog het feest in samenwerking met FLUOR, Kosmik en FC Amersfoort. ,,Nu kunnen bands als The Vices, Droom Dit en anderen hier optreden. Maar gaan we ook dansen op muziek van dj’s en lekker zelf kliederen op de muren. Normaal kan dat niet, dan zou geen enkel museum of kunstenaar meer zijn kunst aan ons uitlenen.”

Beluister het interview met Robbert Roos op https://www.nieuwsplein33.nl/nieuws/3737584/kunsthal-kade-15-jaar-kunst-zonder-een-boek-met-uitleg
Meer over het jubileumfeest, eerdere en komende exposities is te vinden op www.kunsthalkade.nl

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Nieuwsplein33.