In heel Nederland is het thema actueler dan ooit. Er zijn protesten, demonstraties en landelijke discussies en vrijwel elk actualiteitenprogramma heeft aandacht voor discriminatie. Ook in Amersfoort sluit men de ogen niet voor deze trend. Zo was er afgelopen woensdag een stadsgesprek over anti-discriminatie en is wethouder Cees van Eijk bezig met een document waarin staat hoe Amersfoort kan zorgen dat die twintig procent naar beneden gaat.

VEEL SOORTEN ,,Discriminatie gaat verder dan alleen veroordeeld worden op je afkomst”, wil Van Eijk direct benadrukt hebben. ,,Denk ook eens aan leeftijdsdiscriminatie, of aan discriminatie omdat je gehandicapt bent of op hetzelfde geslacht valt. Er zijn enorm veel soorten en dat maakt het onderwerp ook zo complex. Toch weerhoudt ons dat er niet van om een actieplan op te stellen; we willen discriminatie niet in Amersfoort en moeten daarmee aan de slag.”

Maar hoe is de vraag die momenteel centraal staat. Bij discriminatie gaat het vaak erom hoe een individu dingen interpreteert en dat maakt het zo lastig, weet ook Van Eijk. ,,Alles valt en staat met normen en waarden. Hoe gaan we met elkaar om en hoe zorgen we ervoor dat we zonder oordeel naar elkaar kijken? Wij als gemeente kunnen niet een smak geld er tegenaan gooien en dan de illusie hebben dat discriminatie niet meer voorkomt in onze stad. We moeten het probleem dus echt bij de wortel aanpakken.”

Er zijn nog altijd mensen die zeggen dat discriminatie hier niet voorkomt, maar dat is onzin

ÉÉN OP DE VIJF De afgelopen weken is de wethouder, met Diversiteit en Toegankelijkheid in zijn portefeuille, bezig geweest met het schrijven van een nota. Deze opdracht kreeg hij mee vanuit de raad omdat zij ook inzien dat er iets in de samenleving moet veranderen. ,,Dat het op de agenda staat, is al een winstpunt”, benadrukt Van Eijk. ,,Bewustwording is namelijk heel belangrijk. De nota die wij nu maken, gaat het probleem niet oplossen, maar we lokaliseren wel mensen. We moeten één geheel vormen en samen aan een beter Amersfoort werken. Er zijn nog altijd mensen die zeggen dat discriminatie hier niet voorkomt, maar dat is onzin. Wij moeten onze ogen er niet voor sluiten.”

Dat blijkt uit de cijfers die de gemeente tot nu toe heeft verzameld. Hierbij heeft 20 procent van de Amersfoorters aangegeven dat zij wel eens gediscrimineerd zijn. Het gaat hierbij in 2019 om 46 meldingen bij het meldpunt voor discriminatie en 40 meldingen kwamen binnen bij de politie. ,,Eerlijk gezegd ben ik niet verrast wat er uit het onderzoek is gekomen. In Amersfoort zijn relatief weinig meldingen, maar toch voelt een vijfde van alle inwoners zich wel eens gediscrimineerd. Dat is minder dan in anderen steden, maar toch 20 procent te veel.”

GEEN GELD Om discriminatie uit Amersfoort te krijgen, is simpelweg ook geld nodig en laat dat er nou juist niet zijn. Althans, nog niet. Van Eijk kreeg de opdracht om de nota te schrijven, is daar nog altijd druk mee bezig en heeft tegelijk te horen gekregen dat er nu nog geen geld gereserveerd is om het probleem daadwerkelijk aan te pakken. ,,Klinkt dubbel, hè?”, vindt de Amersfoortse wethouder zelf ook. ,,Maar om dit plan uit te voeren is mensenkracht en sleutelgeld nodig. Hierbij gaat het niet om tonnen en dit onderwerp heeft draagvlak van iedereen uit de raad. Ik ga er dus vanuit dat het geld, links of rechtsom, er gaat komen.”

Maar dan? Met een flinke zak geld verdwijnt discriminatie niet en daarom moet ook gedacht worden aan het inzetten van een mystery guest. ,,Dat is één van de mogelijke middelen, ja. Alleen onderzoeken of het probleem zich voor doet, is niet meer nodig. Daar zijn we momenteel al mee bezig en daarnaast liegen de landelijke cijfers niet. Wij willen zo’n mystery guest inzetten om te leren van de situatie. Waarom wordt er zo gehandeld? Hoe kan het gesprek aangegaan worden? Wordt iemand ongeldig de toegang tot een kroeg geweigerd? Dan gaan we direct met elkaar in gesprek.”

Pas als wij het weten dankzij meldingen bij het meldpunt van discriminatie of de politie, kunnen we er iets mee

WEINIG MELDINGEN Maar ook het maken van meldingen vindt Van Eijk iets belangrijks. 46 personen deden dit in 2019, maar uit de onderzoeken blijkt dat veel meer mensen gediscrimineerd zijn. ,,Waarom zij zich niet melden, weet ik niet. Toch wil ik daar op inzetten. Pas als wij het weten door meldingen bij het meldpunt van discriminatie of de politie, kunnen we er iets mee. Daarnaast moeten wij als gemeenschap ook de handschoen aantrekken en een keer een procedure starten als we vinden dat dit nodig is. Niet alleen om er strafrechtelijk iets mee te doen en de dader te straffen, maar ook om aan mensen te laten zien dat het menens is en dat discriminatie niet in het straatbeeld hoort.”

TRAININGEN Bewustwording, daar draait het volgens Van Eijk allemaal om. Daarom is zijn plan ook om trainingen aan te bieden. Bij scholen, maar ook in het gemeentehuis zelf. ,,Hoe ga je om als iemand aan de balie komt die een transgender is? Het gaat om weten-kunnen-doen. Meer weten over deze groepen, zodat je een beter beeld krijgt van waar zij mee te maken hebben. Je moet het kunnen om op de juiste manier erover te communiceren, woorden te kiezen die niet als kwetsend worden ervaren en dat moet je vervolgens toepassen. Het klinkt simpel, maar de praktijk leert dat het niet zo eenvoudig is. Ik wil dus graag inzetten op trainingen.”

Hiermee verklapt Van Eijk een paar dingen die in de nota staan, die aan het einde van dit jaar aan de raad worden gepresenteerd. Momenteel is hij nog niet af, maar de wethouder heeft vertrouwen in de uitkomst. ,,We zijn er op de achtergrond in de praktijk al mee bezig, denk bijvoorbeeld aan het stadsgesprek van afgelopen week, maar het moet nog meer op de agenda. In januari hoop ik dat we hiermee nog meer aan de slag kunnen en dat we die 20 procent lager kunnen krijgen. Amersfoort is een stad met een hart en dat moeten we tonen. Discriminatie hoort hier niet; in geen enkele vorm.”

Door Jeroen van der Veer