Moeder strijdt voor betere zorg na verlies dochter

19 april 2026 om 10:07 Maatschappelijk

AMERSFOORT Tineke Spruijt (64) verloor drie jaar geleden haar dochter aan de gevolgen van een psychose. Volgens Spruijt wordt in veel gevallen waarbij psychiatrische problematiek speelt niet goed genoeg geluisterd naar de zorgen en signaleringen van naasten. Genoeg redenen voor haar om daar aandacht voor te vragen. 

door Lysha van der Wilt

Spruijt is psycholoog en woont sinds een jaar in Amersfoort. ,,Na het overlijden van mijn jongste dochter ben ik hier naar toe verhuisd. Ik wilde graag dichter bij familie zijn en mijn andere dochter en haar vriend wonen nu slechts één kilometer verderop. Op dinsdag pas ik op de hond, dus dan heb ik een maatje over de vloer.”

PSYCHIATRISCHE KLACHTEN

Lada, een speelse labrador-border collie, was de hond van Tamar en de enige die bij haar is als ze wordt gevonden. ,,In tijden dat Tamar last had van psychoses en niet veel meer wilde praten, was de hond altijd een fijn gespreksonderwerp. We gingen ook samen naar puppytraining”, vertelt Spruijt terwijl ze naast de viervoeter zit.

De dochter van Spruijt overleed op 30 maart 2023. Ze wordt door haar moeder en oudere zus gevonden in haar huis in Delft. De obductie heeft nooit een duidelijke doodsoorzaak kunnen vaststellen. 

TRIGGER

,,Na de middelbare school ging ze studeren in Eindhoven”, legt Spruijt uit. ,,Wij woonden toen in Alphen aan den Rijn, dus ze ging op kamers. Ze was daar al best angstig voor en kwam na een paar maanden alweer terug naar huis. Ze vertelde me dat ze last had van vreemde gedachten, bijvoorbeeld dat haar verhuurder haar kamer binnen zou komen.”

Tamar bleef vervolgens thuis wonen en ging Nederlands studeren in de buurt, maar de gedachten verdwenen niet direct. ,,We besloten in 2021 een hond te nemen. Dan zou ze een maatje hebben, wat haar misschien zou kunnen helpen”, aldus Spruijt. ,,Ze wilde graag een dalmatiër. Die honden zijn een hele hand vol, dus ze kon dat niet aan. We brachten de hond terug naar de fokker, maar dit verdrietige afscheid bleek voor de psychotische gedachten van Tamar een grote ‘trigger’.”

VERKEERDE DIAGNOSE

Haar jongste dochter kreeg nog meer last van waanideeën. Zo dacht ze bijvoorbeeld te kunnen leven zonder eten en drinken en had ze naar eigen zeggen telepathisch contact met haar hond. Tamar ging  zelf naar de huisarts en kreeg een doorverwijzing naar de GGZ. Zij stelden autisme bij haar vast, dus daar ging ze voor in behandeling. ,,Ik wist meteen al dat dit niet klopte, maar daar werd niet naar geluisterd. Later bleek toch dat ze psychoses had, maar daar mocht ze niet meer voor behandeld worden omdat ze de verkeerde diagnose had gekregen.” 

Toen Tamar in 2023 haar testament opstuurde via de mail, belde Spruijt meteen de hulpdiensten. Haar dochter kwam op de High Intensive Care van een GGZ terecht, waar zij nog een suïcidepoging deed. Daarnaast deed ze vanuit paranoïde wanen aangifte bij de politie over onder andere medewerkers van haar universiteit en haar familie. Ondanks de signaleringen van Spruijt dat het nog niet goed genoeg ging met haar dochter, kreeg zij ontslag en de vrijheid om in haar eentje in Delft te gaan wonen waar ze niemand kent.

THEORY OF CHANGE

,,Ik denk dat haar overlijden voorkomen had kunnen worden”, legt ze uit. ,,Na haar overlijden heb ik eerst de inspectie en de tuchtcommissie ingelicht, beide zaken verloor ik. Ik kon het er niet bij laten zitten en het boek ‘morele ambitie’ van Rutger Bregman inspireerde mij een ‘theory of change’ te schrijven. Daar schreef ik tien punten op die volgens mij beter kunnen in de mentale gezondheidszorg.”

Het belangrijkste punt is volgens Spruijt het serieus nemen van signaleringen van naasten. ,,Mijn doel is dat er een wettelijke verplichting komt om naar naasten te luisteren. In het dossier van Tamar staat een mail die ze naar mij stuurde, over dat ze zichzelf in brand wilde steken. De volgende dag werd gerapporteerd dat alles goed ging met haar, verder hebben ze er niks mee gedaan. Dit zijn duidelijke signalen die hulpverleners serieuzer moeten oppakken.”

BELANGRIJKE PUNTEN

Hiernaast maakt Spruijt zich ook hard voor andere punten. ,,Bijna de helft van alle patiënten krijgt niet de volledige behandeling die noodzakelijk is. Daarnaast worden antipsychotica, medicijnen tegen psychotische gedachten, te weinig of in te lage doseringen voorgeschreven, terwijl dit in veel gevallen belangrijk is. Het is hetzelfde als geen insuline aanbieden bij mensen met diabetes.”

Een ander belangrijk punt is volgens de psycholoog het volgen van een zorgmachtiging en het goed handelen hiermee, als dit van toepassing is. ,,Mijn dochter had een zorgmachtiging, dit betekent bijvoorbeeld dat ze medicijnen toegediend mag krijgen als ze dit zelf niet wil vanwege de stemmen in haar hoofd. De hulpverleners hebben dit naar haar toegestuurd via de mail, terwijl ik zelf had aangegeven dat ik er liever bij was als ze dit zou horen. Het vervolg was de situatie dat ze op het balkon van haar vader stond en haar testament opstuurde. Dat had nooit mogen gebeuren.” 

GEMEENTERAAD

Spruijt sprak over haar ‘theory of change’ al met beleidsmedewerkers van de gemeenten  Amsterdam en Rotterdam. In Amersfoort heeft ze ingesproken in de gemeenteraad om haar zorgen kenbaar te maken. Ze presenteerde de tien punten die volgens haar veranderd zouden moeten worden. ,,Ik denk niet dat het haalbaar is om alles te veranderen”, geeft zij eerlijk toe. ,,Maar er moet wel iets mee gedaan worden. Ik hoop dat door mijn presentaties lokale politici bewuster worden van deze problematiek en het als voorbeeld kan dienen voor andere gemeenten. Dan kunnen we er samen wat aan doen.” Een beleidsmedewerker van het Ministerie van Volksgezondheid wil volgende week met Spruijt in gesprek. 

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Tineke Spruijt tijdens haar presentatie in de commissievergadering van gemeente Amersfoort. (Screenshot BDUmedia)

Ook is ze een petitie gestart. Ze hoopt uiteindelijk 40.000 handtekeningen te verzamelen zodat het in de Tweede Kamer behandeld moet worden. ,,Het is voor mensen vaak een ver van hun bed show, maar toch krijgt iedereen ermee te maken. Niet alleen omdat psychiatrische patiënten voor meer overlast zorgen als zij niet de juiste behandeling krijgen, maar ook omdat huisartsen en agenten hier meer tijd aan kwijt zijn dan nodig.”

REACTIES OP PETITIE

De petitie staat al een aantal maanden online en steeds meer mensen weten hem te vinden. ,,Ik krijg veel reacties op de petitie en de actie die ik ben gestart. Bijvoorbeeld door ouders die in hetzelfde schuitje zitten en blij zijn dat ik me erover uitspreek.” Spruijt volgt nu ook een cursus tot ervaringsnaaste deskundige. Ze hoopt hiermee in ieder geval háár steentje bij te kunnen dragen aan de problematiek. ,,Ik weet dat ik niet alles kan bereiken, maar ik wil wel zo veel mogelijk bereiken.”

De tien punten in de ‘theory of change’ van Spruijt samengevat:

1. Patiënten die lijden aan psychoses/schizofrenie worden vroeg ontdekt door het afnemen van de PQ-16 bij iedereen die hulp zoekt voor psychische klachten bij welk loket deze persoon zich ook aanmeldt, of na een signaal van familie/naasten, of bij een crisis.
2. Snelheid bij crisis, binnen 24 uur contact met de hulpverlening met behulp van FACT-teams.
3. Er vindt een triage plaats waarbij de meest ernstige gevallen het eerst worden geholpen. Patiënten met suïcidale neigingen hebben altijd voorrang.
4. Vervolgens worden zij direct uitgebreider gediagnosticeerd en behandeld volgens de Zorgstandaard Psychose, waardoor de kans op herstel het grootste is en het risico op gevaar het kleinst.
5. In de Zorgstandaard Naasten wordt expliciet benoemd dat er naar signalen van familie/naasten altijd moet worden geluisterd, er onderzoek moet plaatsvinden en waar nodig moet worden gehandeld. Dit dient gerapporteerd te worden.
6. De inspectie en tuchtcommissie controleren op de inhoud van de zorg: het naleven van de richtlijnen in de Zorgstandaard en geven passende consequenties als dit niet gebeurt zonder dat hiervoor een gegronde reden is.
7. Voor patiënten in crisis worden indien nodig vanwege ernstig nadeel (bijvoorbeeld gevaar voor zichzelf of anderen) opnameplekken gecreëerd in de verpleeghuizen waar plaatsen vrij komen door ambulantisering.
8. ‘Cherry picking’ wordt niet langer toegestaan, GZ-psychologen werken alleen met patiënten met EPA (ernstige psychiatrische aandoeningen). Andere psychologen (hbo, NIP) nemen de lichte klachten voor hun rekening, ondersteund door EHealth en, waar mogelijk, groepstherapie zodat therapie minder arbeidsintensief is.
9. De anti-antipsychotica tendens wordt tegengegaan, deze leidt tot terugvallen en zelfs tot sterfte. Antipsychotica volgens Wunderink (2024) wordt toegediend in de eerste fase van een psychose en indien mogelijk zeer voorzichtig afgebouwd met behulp van tapering in overleg met patiënten en hun naasten.
10. Voorstel wetswijziging: een zorgmachtiging wordt face to face gecommuniceerd met de patiënt om ontregeling te voorkomen, liefst in bijzijn van een naaste/familielid. De zorgmachtiging, of het eigen plan van aanpak, of de zorgkaart, of de zelfbindingsverklaring wordt uitgevoerd.

Denk je aan zelfdoding? Neem 24/7 gratis en anoniem contact op met 0800-0113 of chat via 113.nl.