'Zorgen over bezuinigingen'

15 juni 2021 om 15:20

'We willen hen niet op de hielen zitten'

Jeroen de Valk

PREMIUM Bijstandsgerechtigden krijgen te maken met meerdere bezuinigingen. Ze hebben weinig uit te geven en dat dreigt nóg minder te worden. Tegelijk heeft het Amersfoortse college van B en W grootse en peperdure plannen voor onder meer de westelijke ontsluiting.

Een woordvoerster van de gemeente laat weten dat er bij die individuele inkomenstoeslag (IIT) slechts sprake is van een ‘herverdeling van het beschikbare geld’ onder bijstandsgerechtigden. ,,In de oude situatie hielden gezinnen met kinderen boven de 12 jaar financieel maandelijks het minst over. Daarom krijgen deze huishoudens in de nieuwe verdeling meer geld vanuit de IIT. Ook is de inkomensgrens aangepast: van 100 naar 110 procent van de bijstandsnorm. Zo kunnen meer mensen aanspraak maken op de IIT en ook meer gaan (bij)verdienen.’’

De Actiefpremie zou echter geheel verdwijnen. Deze premie bestaat al zo’n tien jaar onder verschillende namen. Gedurende al die tijd wordt steeds weer het voorbestaan ervan ter discussie gesteld. Het gemeentelijke Geldloket meldt dat de premie wordt uitgekeerd aan mensen die 27 jaar of ouder zijn en ten minste één jaar een bijstandsuitkering ontvangen. Ook moeten ze de werkzaamheden al zeker één jaar uitvoeren.

Al in 2016 stelde het college voor om de premie af te schaffen. Eén van de argumenten was: er kan een idee van ongelijkheid ontstaan als voor hetzelfde vrijwilligerswerk de ene vrijwilliger wél en de andere níet wordt betaald, hoe gering de vergoeding ook is. Besloten werd, de premie in ieder geval tot 2019 te handhaven.

VOEDSELBANK Toen werd het 2019 en stond de Actiefpremie dus weer op de raadsagenda. De VVD pleitte voor afschaffing, aangezien er moest worden bezuinigd. Wethouder Cees van Eijk stelde voor om de premie alleen uit te keren aan wie al drie jaar in de bijstand zat. Uit nader onderzoek bleek dat driekwart van de doelgroep al tot deze categorie behoorde. Deze wijziging zou leiden tot een minimale besparing van 75.000 euro.

Harun Keskin, voorzitter van de Amersfoortse PvdA-fractie, wil dat de bedragen anders worden verdeeld. Volgens hem verliest het stadsbestuur zijn ‘sociaal gezicht’. Hij wijst er op dat voor de minder bedeelden Europese subsidies klaarliggen. Keskin diende hierover schriftelijke vragen in. De PvdA besloot al eerder dit jaar om de westelijke rondweg niet meer te steunen. Zo’n duur project zou niet passend zijn in zuinige tijden, waarin de burger ook wordt geraakt door de coronacrisis. Keskin: ,,Het college houdt zich kennelijk liever bezig met het aanvragen van subsidies voor prestigeobjecten bij de provincie, het Rijk en Europa. Je ziet dat aan de tientallen miljoenen die Amersfoort heeft aangevraagd voor de westelijke ontsluiting.''

w Lees het uitgebreide interview met Harun Keskin op De Stad Amersfoort.nl Premium.

[Wat is het college van plan?
,,In de Kadernota, met plannen voor de periode 2022 - '25, wordt voorgesteld om in totaal 850.000 euro te besparen binnen wat we het ‘Sociaal Domein' noemen. Het gaat om een vergoeding voor mantelzorgers, de Actiefpremie en een bijdrage voor vrijwilligers die werkzaamheden verrichten in hun buurt. Het college houdt zich kennelijk liever bezig met het aanvragen van subsidies voor prestigeobjecten bij de provincie, het Rijk en Europa. Je ziet dat aan de tientallen miljoenen die Amersfoort heeft aangevraagd voor de westelijke ontsluiting.''

,,Een paar dagen terug zag ik dat het Europees Parlement een fonds van 413 miljoen in het leven heeft geroepen, onder meer voor kwetsbare groepen. Daar is geld bij om mensen om te scholen en om te voorkomen dat kinderen opgroeien in armoede. Tot die kwetsbare groepen behoren ook de doelgroepen van deze geplande bezuinigingen. We gaan er dus op aandringen dat de gemeente ook dáárvoor een aanvraag indient.’’

[Hoe groot is de kans dat Amersfoort een deel van die 413 miljoen krijgt?
,,Dat weten we niet. Maar het indienen van een aanvraag is wel het minste wat we kunnen doen. Soms wordt je verzoek afgewezen. Er lag een subsidieaanvraag bij het Rijk om de wijk Schothorst van het aardgas af te halen; die heeft het niet gehaald.’’

[En hoe groot is de kans dat de bezuinigingen op de bijstandsgerechtigden worden doorgevoerd?
,,Ook dat moet nog blijken. We weten al dat de vrijwel complete oppositie ertegen is. In juli behandelt de raad de Kadernota en in de herfst de begroting. De nieuwe regels gaan dan in op 1 januari 2022.’’

[[Waarop wordt precies bezuinigd?
,,Ik zal een paar voorbeelden geven. Het college wil de zogenaamde ‘Actiefpremie' afschaffen. Mensen die vrijwilligerswerk doen, kunnen aanspraak maken op maximaal 1800 euro per jaar, afhankelijk van het aantal uren dat wordt opgegeven. Er is verder een minimale vergoeding voor mensen die mantelzorg verlenen. Die is niet per se voor mensen in de bijstand, maar wel voor degenen die niet veel verdienen. Vaak kunnen ze ook niet zoveel werken, omdat ze te druk zijn met bijvoorbeeld de zorg voor hun ouders. Die vergoeding wil het college terugbrengen van maximaal 125 naar 80 euro per jaar. Het college verwijst daarbij naar Tiel en Apeldoorn, waar de vergoeding nóg lager is: 50 euro. Maar er zijn evengoed gemeentes waar dat 200 euro bedraagt.''

Om hoeveel mensen gaat het?
,,Neem de Actiefpremie; die is bedoeld voor ongeveer 1500 mensen die langdurig in de bijstand zitten en daarmee een afstand tot de arbeidsmarkt hebben opgebouwd. We willen hen niet op de hielen zitten, maar wel stimuleren om een bijdrage te leveren aan de samenleving. Daarmee kun je geld besparen, want die mensen verrichten nuttige werkzaamheden voor een vrijwilligersvergoeding. Als ze daarmee stoppen, moet je professionals inhuren. Wat je aan de voorkant bezuinigt, gaat er dan aan de achterkant weer uit.’’

Daarnaast is er de korting op de individuele inkomenstoeslag voor bepaalde bijstandsgerechtigden. Die werd dit jaar al ingevoerd.
,,Met ingang van juni gaat die toeslag voor alleenwonenden van 420 naar 250 euro per jaar, en voor alleenstaande ouders van 540 naar 174 euro. De doelgroep ontving een brief van de gemeente: het zou gaan om een ‘iets lager bedrag’. Maar voor bijstandsgerechtigden is dit een aanzienlijke ingreep. De gemeente bezuinigt hiermee 300.000 euro. Daarbij zouden 300.000 euro komen op de vergoeding voor mantelzorg, nog eens 300.000 op de Actiefpremie en 250.000 op vrijwilligers die werkzaamheden verrichten in hun buurt.’’

De Cliëntenraad van bijstandsgerechtigden betoogde dat je mensen die ‘heel hun ziel en zaligheid’ in hun werk leggen, wel een teken van erkenning mag geven. Het kan gaan om hulp bieden aan ouderen en asielzoekers en het vervoeren van mensen met een verstandelijke beperking. De premie is dan ‘een extraatje dat stimulerend werkt’. Het werk brengt vrijwilligers met anderen in contact, zo voegde de voedselbank hieraan toe, en zorgt voor het handhaven van een werkdiscipline en een dag- en nachtritme.

Nu is het 2021 en staat deze bescheiden vergoeding weer ter discussie. Naar verwachting zal de oppositie zich weer roeren. Amersfoort2014 heeft al een motie opgesteld. Maar daarnaast kan inbreng worden verwacht van de coalitiepartij de ChristenUnie. Simone Kennedy van deze fractie pleitte in 2019 juist voor een verruiming van de voorwaarden. De leeftijdsgrens van ’27 jaar en ouder’ mocht wat haar betreft worden losgelaten, evenals de regel dat iemand het werk al ten minste één jaar moet verrichten.