Minibiebs, ze
[kosten niets] en
leveren veel op

Juist als ik de Zandbergenlaan inrij om de jongste aanwinst te fotograferen, is de eigenaar bezig de boekenrijtjes te ordenen. ,,Een paar maanden geleden ben ik ermee begonnen, maar de kwaliteit van het houtwerk van de kast is toch niet zo goed als me was voorgespiegeld”, zegt hij. ,,Ik ga ‘m binnenkort vervangen.”

Over animo heeft hij niet te klagen. ,,Je hebt hier best veel aanloop, op de wandelroute naar Den Treek. Het zijn vooral mensen die hier niet dagelijks komen, die het aanbod bekijken.” Er wordt meer gehaald dan gebracht, is zijn ervaring. ,,Maar ik kan het niet over mijn hart verkrijgen om boeken weg te gooien. Dus breng ik ze naar de kringloopwinkel. Ken je de boekenkast van een paar straten verderop ook? De eigenaar legt hier wel eens een briefje neer, om bezoekers erop te attenderen.”

GEZELLIGHEID Een paar straten verderop, dat kan de goedgevulde boekenplank aan de Hertenstraat zijn, met zelfs een ‘kinderzwerfstation’. Of bedoelde hij de grote kast aan de Verhoevenstraat? Of toch de ‘buurtbieb’ aan het Vlinderpad? Daar staan twee planken onder een heus pannendak. Bepaald geen ‘driestuiverromannetjes’: A.F.Th. van der Heijden, Kader Abdolah, Carl Ruiz Zafon, Donna Tartt…
Ruben van der Scheer, die er pal tegenover woont, deed al ervaring met een minibieb in Amsterdam. ,,Het zorgt voor gesprekjes en gezelligheid.” Toen hij met zijn gezin verhuisde naar Amersfoort popte het idee weer op bij een brainstorm ‘om iets te doen voor de buurt’. Het kost hem weinig tijd. ,,Onaantrekkelijke boeken die lang blijven staan, gooi ik in de blauwe kliko. Soms belt een passant aan met de vraag: ‘Mag ik het zomaar meenemen?’ Of: ‘Moet ik ook iets terugzetten?’” Vanachter zijn aanrecht heeft Ruben zicht op het zaakje. ,,Er zijn klanten die er speciaal voor lijken langs te komen.”

RAGE Het concept van de minibieb is komen overwaaien uit Amerika. Todd Bol (1956-2018) geldt als de founding father. Inmiddels is het een wereldwijde rage, ook in Nederland zijn de minibiebs bezig aan een gestage opmars. Net voor de corona-uitbraak stonden er 1500 geregistreerd, inmiddels is dat aantal fors opgelopen tot een kleine 2500, mailt gangmaker Mirjam Goudswaard van de site minibieb.nl. In werkelijkheid zijn het er nog veel meer, zegt ze, want niet iedereen meldt zich. ,,Ik denk dat de groei deels door corona komt. Mensen zijn zich weer gaan concentreren op het lokale, ze hebben meer tijd over om ideeën op te pakken, of ze en hun huis of zolder eens goed op.”

Ook in Amersfoort blijken er veel meer aanwezig dan er staan geregistreerd, in totaal zo'n veertig. Van de ‘little free library’ aan de Mahlerstraat tot de enorme uitstalkast aan de Mooierstraat en de ruime sortering bij de wijkcentra van Indebuurt033. Soms verdwijnt er ook weleens een geregistreerd biebje: bijvoorbeeld aan de Uitdamstraat in Vathorst. Of de mooie kast bij speeltuin ‘De Vriendenkring’(Arnhemseweg), die van zijn sokkel werd geblazen door Evert, de eerste officiële storm van dit jaar.

LIEFHEBBERS Een oudere man neemt zaterdagmorgen op de Abraham Blankaartsingel nauwgezet de inhoud van een plastic tas door. De mini-bieb zit ramvol en iemand heeft een vrachtje boeken naast het huisje achtergelaten. ,,Ik kom hier geregeld, want ik woon hier om de hoek. Ja, ik breng ook weleens wat. Maar zo’n grote lezer ben ik nu ook weer niet.” Hij laat twee dikke pillen in zijn fietstas glijden. De uitbaters van minibiebs die ik in het voorbijgaan spreek, zijn stuk voor stuk zelf fervente boekenliefhebbers. Zoals Anne en Elzeline Strijker aan Den Wijnbergh (Dorrestein), achter het Corderius college. ,,We hadden geen idee of het zou gaan lopen, maar dat doet het tot onze verrassing wél."

IDEALISME Aan het uiterste noorden van Vathorst hangt een minibieb tegen de gevel van het huis op de hoek van de Vollenhovenkade. ‘Coach aan de Laak’, José van Keken, houdt er praktijk. Ze begon de bieb uit idealistische motieven ‘om boeken over psychologie en zelfhulpboeken te laten circuleren door de wijk. ,,Maar die boeken verdwenen definitief uit mijn zicht en er kwamen andere voor terug. Wat niet betekent dat mijn kastje geen succes is.” Boeken die te lang staan, haalt ze weg. ,,Op dit moment staan er twee exemplaren van ‘Hoe word ik president?’”

GEEN REGELS ,,De lol van een buurtbieb vind ik: er zijn géén regels”, zegt Ageeth Visser. ,,Dus ook niet: als u een boek meeneemt, moet u er ook één terugleggen. Alles gaat vanzelf lijkt het. Laatst waren de deurknopjes verdwenen. Toen ik er andere op wilde gaan zetten, had iemand anders dat al gedaan.” En dat er af en toe een man opduikt die een tas lijkt vol te laden om te gaan verkopen, ‘daar moet je niet over piepen.'

DAG VAN DE MINIBIEB Om aandacht te vragen voor de vrolijke uitruil van boeken is er dit jaar op 5 juni een landelijke dag van de Minibieb. De site voor aanmelding: www.dagvandeminibieb.nl.

w        [Een uitgebreidere versie van dit artikel verscheen eerder op De Stad Amersfoort.nl Premium. Daar is tevens een fotoalbum, met daarin meer Amersfoortse minibiebs, te vinden.