Het nieuwe streekpad van vierhonderd kilometer volgt de loop van de bovenstroomse beken die de Eem voeden, zoals de Barneveldse-, de Lunterse- en de Valkse Beek. De presentatie mag dan afgeblazen zijn, dat maakt routeontwikkelaar en schrijver Fokko Bosker niet minder trots dat zijn boek ,,een landschapsbiografie'' binnenkort verschijnt.

,,Het was een eigen idee: ik kijk naar de kaart van Nederland en zoek naar een verbindend verhaal. Vervolgens heb ik ongeveer vier jaar geleden de eerste contacten gelegd met organisaties in het gebied, resulterend in een opdracht van de coöperatieve vereniging Eemsnoer om een wandelroute te ontwikkelen die de flanken van Veluwe en Utrechtse Heuvelrug verbindt met de laagten in de Gelderse- en de Eemvallei. Het watersysteem van de Eem (met de bovenstroomse beken) diende daarbij als richtsnoer en leidraad."

SCHAKERING De wandelroute telt ruim vierhonderd kilometer, inclusief elf rondwandelingen vanuit onder meer de kernen Lunteren (Naar het hart van de Gelderse Vallei, 14 kilometer), Barneveld, Voorthuizen (In het voetspoor van de Hessen, 14 kilometer), Scherpenzeel (Tussen twee beken, 17 kilometer), Ede (Aan de andere kant van de stuwwal, 24 kilometer), Renswoude en Veenendaal-De Klomp die het verhaal van de Eem inzichtelijk maakt. De route is opgedeeld in trajecten van twaalf tot twintig kilometer over onverharde paden, landwegen en lanen.

,,Vaak dienden de prachtige klompenpaden in Gelderland en Utrecht als onderlegger, soms werden nieuwe verbindingen gelegd. Voor zover mogelijk is het toekomstige netwerk aan wandelknooppunten in Utrecht en het wandelnetwerk Noord-Holland gebruikt. Ook het Rondje Barneveld (Langs landgoederen en paradijselijke beken, 18 kilometer) is erin opgenomen. Wat vooral de boventoon voert, is dat het hart van Nederland een grote schakering aan landschappen biedt, met schitterende natuur en cultuurhistorie, waar de wandelaar gelukkig nog altijd goed uit de voeten kan. En om het verhaal van het landschap te begrijpen moet je er wandelen.''

FLANKEN EN DALEN Bosker noemt enthousiast de diversiteit aan landschappen: ,,De beboste flanken van Veluwe en Utrechtse Heuvelrug met hun hoogten, de stroomdalen, de weiden, monumentale steden en dorpen, het coulisselandschap, moerassen, landgoederen en heide en zandverstuivingen. Amersfoort fungeert als schakel tussen de glooiende heuvels en het vlakke polderland met zijn weidse vergezichten. Het Vallei en Eempad knoopt al deze parels aan elkaar."

,,Veel mensen weten niet dat een paar passen buiten hun tuin prachtige gebieden liggen." Verwonderd was de auteur over het voor hem onbekende Paradijs bij Barneveld en het boerenpad langs de stemmige knotwilgen rond de Esvelderbeek. Een van zijn favoriete parels is het gebied rond Eemnes, waar vanaf de zomerdijk de talrijke grutto's op ooghoogte voorbij vlogen toen Bosker het terrein verkende. ,,Veel meer dan waar ik woon."

De in het Friese Lippenhuizen woonachtige auteur lacht bij de vraag wat hij met de Vallei en Eem heeft. ,,Ik heb mijn vervangende dienstplicht vervuld in Leusden en heb vier jaar in Utrecht gewoond. In die tijd heb ik veel in het bovenstroomse gebied gewandeld en gefietst. De Eemvallei ken ik vooral vanaf de snelweg: voortrazend tussen Amsterdam en Utrecht."

OPTIMAAL] ,,Wie het landschap verstaat en kan lezen, begrijpt beter hoe de erfenis uit het verleden doorklinkt in de huidige tijd. Het pad van de wandelaar is beter geëigend om dit gelaagde verhaal te vertellen. Het vereist soms even stil te staan, de glooiingen in het terrein te ervaren, te klimmen en te dalen, langs beekjes te laveren en door weide- en moerasland te struinen. Wandelen is de optimale manier om het landschap in zijn verscheidenheid te ontdekken, te ervaren en ervan te genieten.''

GEVAARLIJK Overigens was het niet alleen genieten voor Bosker tijdens het maken van de gids: in Appel beging hij letterlijke een misstap op de scheiding van asfalt en berm, verzwikte zijn enkel en ,,lag even later met mijn snuit op de weg". Hij krabbelde overeind, maar ,,van de blessure aan mijn enkel heb ik een jaar na dato nog altijd last. Haha, zo gevaarlijk kan Nederland zijn."

KRACHTIG MEDICIJN Zijn enkel houdt hem echter niet thuis. ,,Het is mijn stellige overtuiging dat wandelen een krachtig medicijn vormt tegen chagrijn en kwalen. Het is goed soms even uit de tredmolen en de hectiek van alledag te treden, te vertragen en de zintuigen open te zetten voor nieuwe ervaringen. Het pad verbindt mensen en indrukken, verrijkt het leven en biedt verrassende inzichten. Een goede voetreis gewenst."

Bosker verzorgde het grootste deel van de inhoud van de gids zelf: de verhalende elementen, fotografie, routeontwikkeling en -informatie; een cartograaf maakte de topografische kaarten in de gids. Bij nieuwe verbindingsroutes staan routebeschrijvingen. Verder wordt verwezen naar de bestaande markeringen van klompenpaden, streek- en langeafstandwandelpaden en wandelknooppunten. Ook staan er overnachtingsadressen in. Gpx-bestanden zijn niet opgenomen in de gids, die is uitgegeven in de Wandelknooppuntenreeks, waarin meerdere boeken van de hand van Bosker zijn verschenen.

FINANCIERING De ontwikkeling van het Vallei en Eempad is mede mogelijk gemaakt dankzij steun van de provincie Utrecht, de gebiedscoöperaties O-gen en Gastvrije Randmeren, het Nationaal Landschap Arkemheen-Eemland, Waterschap Vallei en Veluwe en de gemeenten Barneveld (Ontwikkelingsfonds Platteland), Scherpenzeel, Woudenberg, Ede, Leusden, Amersfoort, Nijkerk, Bunschoten-Spakenburg, Soest, Baarn en Eemnes. Daarnaast hebben het Routebureau Utrecht, Geldersch Landschap & Kasteelen en het Utrechts Landschap informatie gedeeld. Ook heeft de stichting Behoud van het Veluws Platteland een financiële bijdrage geleverd.

Het Vallei en Eempad; Door de Gelderse Vallei naar de monding van de Eem' door Fokko Bosker. Uitgeverij Noordboek, ISBN 978 90 5615 625 1. Verkoopprijs: €19,90. Vanaf begin april verkrijgbaar via: boekhandels in de regio, uitgeverij Noordboek]

Rondje lopen
,,Wat nog steeds wél kan, is wandelen", stelt Ankie van Dijk, directeur Stichting Wandelnet, startpunt voor wandelend Nederland. ,,We kiezen de lijn om onder het mom '#rondjelopen' mensen wel naar buiten te laten gaan, zolang dat past binnen de richtlijnen van het RIVM. Omdat wandelen leuk en gezond is! Maar we stimuleren geen OV-gebruik, niet in groepsverband te wandelen en afstand te houden." www.wandelnet.nl
 
Hetzelfde geldt voor fietsen, met dezelfde richtlijnen:
'Fietsen: een manier om gezond te blijven en een alternatief voor reizen met het openbaar vervoer', schrijft de Fietsersbond op haar websites www.fietsersbond.nl en www.fietsplatform.nl.
 
Virtueel de natuur in
Kun of wil je niet de natuur in, dan kun je ook virtueel genieten. Natuurmonumenten brengt 19 bijzondere natuurgebieden virtueel bij je thuis via Google Street View: www.natuurmonumenten.nl/nieuws/wandel-virtueel-door-nederlands-mooiste-natuurgebieden.
Ook kun je live zo'n vijfentwintig broedende lepelaarkoppels in beeld en geluid volgen via de Lepelaarcam tussen de broedende kolonie lepelaars in de Nieuwkoopse Plassen: via www.nestkastlive.nl/lepelaar.
 
Richtlijnen RIVM
Kies je ervoor om de natuur in te gaan, neem dan de volgende richtlijnen in acht:
- Blijf in de buurt van je woning en vermijd drukke plekken
- Houd altijd minimaal anderhalve meter afstand van elkaar.
- Heb je griepverschijnselen, blijf dan in elk geval thuis.
- Mijd speelbossen of andere speelplekken als het er druk is.
- Ga bij voorkeur op de fiets of te voet naar een park of natuurgebied bij je in de buurt. Zo worden de natuurbezoekers beter over het land verspreid, en worden verstoppingen bij de drukste natuurgebieden voorkomen.
- Bij natuurgebieden zijn alle horeca en informatiecentra gesloten, toiletten dus ook. Denk daaraan voordat je naar buiten gaat. Laat geen afval slingeren; zeker geen papieren zakdoekjes.
 
Jolanda Denekamp
Foto: Jolanda Denekamp
Routeontwikkelaar en schrijver Fokko Bosker.
Henry Hamstra
Foto: Henry Hamstra
Bart Buijs
Foto: Bart Buijs