Lees voor

'Ik vrees faillissement reïntegratiebeleid'

03-02-2012 00:00
5 reacties

AMERSFOORT - Willem van der Craats is deskundige op het gebied van de arbeidsmarkt en is een ‘betrokken Amersfoorter’. Hij voorziet dat vanaf 2014 het totale reïntegratiebudget van de gemeente Amersfoort zal verdwijnen om de verliezen van de RWA af te dekken. Met het reïntegratiebudget worden bijstandgerechtigden geholpen bij het zoeken van nieuw werk. ,,Dit betekent dat Amersfoort in 2014 acuut moet stoppen met ondersteuning van bijstandsgerechtigden omdat er geen budget meer is.’’

door John Spijkerman

Na het miljoenendebacle bij de bouw van het Eemhuis, dreigt een nieuwe miljoenenoverschrijding. Dit keer bij de sociale werkvoorziening. Het kan de gemeente Amersfoort en de deelnemende gemeenten binnen het Regionaal Sociaal Werkvoorzieningschap Amersfoort (RWA) de komende jaren veel geld gaat kosten. Van der Craats voorziet dat bij ongewijzigd beleid het verlies in de periode 2009 tot 2015 kan oplopen tot een bedrag tussen de 25 en 30 miljoen euro. Van 2015 tot 2018 kan daar nog eens een bedrag van 20 miljoen euro bijkomen.
,,Amfors is een tanker die langzaam op de klippen loopt als er niet wordt bijgestuurd’’, denkt Van der Craats. Met dat doel wordt er gewerkt aan een aantal scenario’s voor de toekomst van de RWA/Amfors. Het rapport waarin die scenario’s worden beschreven, is dinsdag gepresenteerd. Van der Craats heeft zijn bedenkingen of de scenario’s een oplossing bieden voor het miljoenenverlies. Wethouder van ‘t Erve heeft aangegeven dat de gemeenteraad de komende weken de gelegenheid krijgt om aan te geven welke rol RWA/Amfors moet gaan spelen in de uitvoering van de Wet Werken naar Vermogen (WWnV) die ingaat op 1 januari 2013. Als de WWnV wordt ingevoerd, wordt het re-integratiebudget samengevoegd met het WSW-budget (Wet Sociale Werkvoorziening).
,,De combinatie van recessie en bezuinigingen zet gemeenten steeds verder onder druk’’, stelt Van der Craats. Met name als het gaat om de toekomstige Wet Werken Naar Vermogen die ingaat op 1 januari 2013. ‘’ De loonkostensubsidie die de RWA-gemeenten ontvangen van het rijk is is gebaseerd op 1168 fulltime banen bij Amfors. Het aantal mensen dat in dienst is bij Amfors ligt hoger omdat er ook veel deeltijders werken. De loonkostensubsidie voor WSW-ers wordt afgebouwd van 27.000 euro naar 22.000 euro per WSW-er in 2015. ,,Maar de loonkosten bedragen 27.000 tot 28.000 euro. Dan draai je met verlies op je loonkosten’’, vertelt Van der Craats. Vanwege verworvenheden en CAO-verplichtingen is de huidige groep WSW-ers eigenlijk ook te duur maar aan bestaande rechten van deze groep mag niet worden getornd. Volgens de WWnV moet het aantal mensen dat in de WSW werkt in 2040 zijn teruggebracht tot een derde van het huidige aantal. ,,Voor elke drie werknemers die uit de WSW stromen, mag er straks één terugkomen en die verdient dan het minimumloon. Als de cijfers ons niet bedriegen kunnen we ons voorbereiden op het failliet van het gemeentelijke re-integratiebeleid: meer mensen in de bijstand, dalende re-integratiebudgetten en een dreigend debacle bij de WSW-bedrijven. In 2014 is er dan bijvoorbeeld geen geld meer voor een sollicitatietraining voor jongeren.’’
Van der Craats vindt dat de politiek alleen maar kijkt naar de tekorten bij RWA/Amfors of het wegwerken daarvan en niet naar de mogelijke consequenties. Vanaf 2002 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de nieuwe bijstand. In Amersfoort zitten zo’n 2300 mensen in de bijstand. Het geld dat Amersfoort krijgt voor re-integratie wordt gebruikt om mensen weer aan de slag te helpen, is dit jaar gehalveerd tot vier miljoen euro. ,,Het is een duivels dilemma. Kies je ervoor om 1000 mensen in de WSW te laten en daar al je geld op in te zetten of kies je ervoor om 2300 mensen in de bijstand te laten waar je niks voor kunt doen. Je houdt met elkaar nu een te dure voorziening in de lucht, maar daar hangt een prijskaartje aan. Het rijk heeft de verantwoordelijkheid afgeschoven naar de gemeenten, die zich hebben laten opzadelen met een problematiek die hun pet te boven gaat’’, vindt Van der Craats.
Van der Craats zegt wethouder Van ‘t Erve regelmatig te hebben geïnformeerd dat het met de financiering van de WSW en de reïntegratie wel eens fout kon aflopen. ,,Van ‘t Erve zei: ‘Het zijn belangrijke cijfers. We zullen er naar kijken’. Ik verbaas me dat wethouder Van ‘t Erve nu zegt dat Amfors een gezond bedrijf is. Ik zie heel andere cijfers.’’ Dat er vervolgens ogenschijnlijk niets gebeurt, wijt Van der Craats aan de ambtelijke cultuur in Amersfoort. ,,Het oplossen van het probleem is het ontkennen ervan. En als er geen houden meer aan is, laat je een onderzoek doen.’’

Verlies Amfors
Willem van der Craats heeft een eigen bedrijf, Bureau Point, waarmee hij zich specialiseerde op het gebied van arbeidsmarktbeleid. ,,Als consultant heb ik grote zorgen. Ik beoordeel de situatie als zorgwekkend voor WSW en voor de re-integratie van Amersfoort. We staan er bij, kijken er naar en het gebeurt.’’
Het verminderen van de subsidie is volgens Van der Craats niet het enige probleem. ,,Het verlies op de eigen bedrijfsvoering van Amfors blijft tot nu toe buiten spel. De organisatie is opgebouwd uit drie lagen. De RWA waarin de subsidie voor de WSW is verwerkt. De Holding Amfors met daaronder alle werkbedrijven. Over de verliezen in de RWA wordt netjes gerapporteerd, de exploitatie van Amfors en de daaraan verbonden afzonderlijke werkbedrijven zoals Eemfors, Cleanfors etc. blijft tot nu toe buiten beeld. Dat Amfors verlies draait op de productie komt in de discussie onvoldoende aan de orde.’’ In Amfors zitten verschillende werkbedrijven zoals Eemfors, Carefors en Detafors. Door de subsidie die ze ontvingen, konden ze goedkoper diensten leveren. ,,En als ik dan opdrachten krijg van de gemeenten ben ik uit de kosten’’, zegt Van der Craats. Ondanks de subsidie die ze krijgen, draaien een aantal werkbedrijven van Amfors met verliezen. ,,Dat komt door de inefficiënte bedrijfsorganisatie, de marktomstandigheden, maar ook door het zigzag beleid van de overheid die van de productiebedrijven leer-werkbedrijven maakte’’, stelt Van der Craats. Hij merkt op dat Amfors sinds 2009 met verlies draait. ,,Toen zijn ze leer-werkbedrijf geworden. De achterliggende gedachte was mensen te laten uitstromen naar een gewone baan. Maar leren kost tijd en geld, waardoor de productie naar beneden gaat waar je al te maken hebt met mensen die minder produceren.Vind je het gek dat je dan in de rode cijfers belandt.’’
De hele discussie rond Amfors en de RWA vindt Van der Craats niet erg transparant. ,,Het is onduidelijk hoeveel subsidie er in de verschillende bedrijven van Amfors omgaat en hoeveel mensen er werken. Wethouder van ‘t Erve is ook voorzitter van de RWA en verstrekt als wethouder opdrachten aan de bedrijven binnen Amfors. Hij is tegelijkertijd toezichthouder, bestuurder en opdrachtgever in deze tent. Er komen scenario’s die een oplossing moeten bieden voor het verlies. Dan moet je niet alleen naar de subsidies kijken maar ook naar de bedrijvigheid. Je moet kijken naar de bedrijfsvoering en naar de afzonderlijke bedrijven binnen Amfors. Wat zijn de toekomstperspectieven voor de afzonderlijke werkbedrijven? Je moet saneren, nieuwe business zoeken en nieuwe samenwerkingsvormen aangaan. Gemeenten hebben blijkbaar nog niet door wat de dynamiek achter de RWA is. Men denkt doelgroepgericht, subsidiegericht en regelgericht, maar je moet bedrijfsmatig gaan denken. Als je al sinds 2009 met verliezen draait, ben je niet pro-actief aan het denken. Ik ben benieuwd of de scenario’s toereikend zullen zijn. Ik hoop voor Amersfoort dat ze met een fantastisch plan komen.’’