donderdag 8 juli 2010 00:00
AMERSFOORT - Onlangs is er een eind gekomen aan het lange verblijf van Betty, Franklin en Ludwig in het Sinai Centrum, want dan komen ze te wonen onder de paraplu van Amerpoort. Als jonge kinderen woonden ze in het Paedagogium Achisomog (mijn broeder tot steun) te Apeldoorn, dat opvang bood aan Joodse kinderen met opvoedingsmoeilijkheden. In 1966 werd dit instituut verplaatst naar Amersfoort aan de laan 1914 en kreeg de naam Sinai Kliniek, later Sinai Centrum.

Omdat bovengenoemde jonge mensen in staat waren werk te verrichten, maar aan de andere kant toch leiding nodig hadden, werden ze gehuisvest aan de Leusderweg in twee naast elkaar gebouwde huizen. Ze kregen allemaal een eigen kamer, maar er werd gezamenlijk in de grote eetkamer gegeten, koffie gedronken en bij bijzondere gelegenheden zoals de joodse feestdagen zat men als een groot gezin bij elkaar. Veel bewoners vertrokken, maar Betty, Franklin, Ludwig en Anita bleven. Nieuwe mensen kwamen erbij, zoals Suzanne, Saskia, George, Herman en het laatst Wil, die van een klein vogeltje veranderde in een sierlijke duif.
Werd er eerst ook nog gezamenlijk televisie gekeken, langzamerhand kregen de bewoners elk hun eigen tv op hun kamer. Toen de grotere welvaart haar intrede deed, veranderde ook voor de bewoners het een en ander. De kleine kamers voldeden niet meer en men keek uit naar een andere woongelegenheid. Om de hoek van de Leusderweg, in de Balistraat werd een modern wooncomplex gebouwd, waar ze op 12 december 1990 in trokken. Overdag gingen ze naar de verschillende dagbestedingen en werkplekken en 's avonds na het gezamenlijke eten naar de verschillende clubjes. Op sjabbat en joodse feestdagen kwamen vrijwilligers de joodse identiteit ondersteunen. De bewoners hadden elk ook hun eigen vrijwilliger, waar ze af en toe logeerden, kleren mee kochten, mee uitgingen. Kortom het gewone leven werd zo goed mogelijk nagebootst.
Maar weer kwam er een dag dat het wooncomplex niet meer voldeed. Terwijl de bewoners van 'boven', het grote Sinaicomplex aan de Laan 1914, naar Amstelveen vertrokken, bleven de bewoners van Etrog, zoals hun huis in de Balistraat werd genoemd, achter. Ze wilden bij elkaar blijven, zoals velen van hen altijd al bij elkaar hadden gewoond of zeker jarenlang. Er werd een drietal huizen gevonden in Nieuwland, maar nu onder de vlag van Amerpoort. Twee naast elkaar en een er tegenover.
Hun grootste verdriet is de buurt te verlaten, want met de buurtbewoners hebben ze intensieve contacten opgebouwd. Zoals George vertelt: ,,Hoewel ik hier al tien jaar woon, wordt het me soms een beetje teveel met al die mensen om me heen en dan vlucht ik eigenlijk een beetje naar Corrie en Peter die hier in de buurt wonen. Met hen kan ik overal over praten, bijvoorbeeld over het verlies van mijn moeder die ik nog altijd vreselijk mis."

Voor Suzanne zal het loopje op de Leusderweg een groot gemis zijn. Wat is heerlijker dan met Franklin op sjabbatmiddag (zaterdagmiddag) de Leusderweg op te sloffen waar altijd wat te doen is en veel leuke dingen te koop worden aangeboden. Betty kan dat beamen. Er gaat toch niets boven die winkelstraat waar ze bij veel personeel bekend zijn als de bonte hond. Komen ze wat geld tekort, dat geeft niet. Ze mogen het altijd nabrengen. Anita is het liefst gewoon thuis. Negen jaar heeft ze samen gewoond met haar Willem, maar ineens was hij overleden. Ze moest het leven alleen gaan oppakken en het was een uitkomst dat er een plek voor haar in de Balistraat werd gevonden. Ze kon gewoon bij haar werk op de Wissel blijven. Voor haar is er niets mooiers dan werken. Ze wil helemaal geen vrije dagen.
Herman heeft eigenlijk twee levens tegelijk. Door de week woont hij op Etrog en werkt in Utrecht, Vathorst en gewoon in de tuin van de Balistraat, maar vrijdags gaat hij naar zijn eigen huis in Utrecht. Daar wonen zijn vrouw en drie dochters.
Franklin en Betty zijn oudgedienden. Franklin kwam al op 7 juni 1975 naar de woning aan de Leusderweg, werkt op de Sociale Werkplaats en is blij met zijn inpak- en sorteerwerk. Vroeger kreeg hij joodse les op het hoofdgebouw van het Sinaicentrum, maar dat is een beetje wegbezuinigd. Hij moet het nu van de vrijdagavond en sjabbatmiddag hebben. Suzanne heeft ook joodse les gehad, terwijl ze een katholieke achtergrond heeft. De ene dag draagt ze een kruisje en de andere dag een davidster. De Hebreeuwse liedjes zingt ze uit volle borst en zonder fouten mee. Ook George kan het met zijn christelijke achtergrond bijzonder vinden op Etrog. Af en toe gaat hij op de fiets naar tante Cato in Harderwijk en samen met haar naar de kerk. Saskia kwam in 1997 vanuit Hardenberg en is blij dat ze een deel van het Etroggezin is. Zij hangt erg aan haar kantinewerk bij 'Het Pakhuis' in Amersfoort en vindt het heerlijk dat ze vanuit het nieuwe huis in Nieuwland gewoon naar haar werk kan blijven gaan.
Jarenlang woonde Wil met zijn zuster Roos in Hilversum. Maar Roos werd ziek en Wil kwam in de Balistraat logeren om nooit meer weg te gaan, dat wil zeggen: hij gaat wel samen met de anderen naar de nieuwe behuizing in Nieuwland, waar hij zich heel erg op verheugt.

Vlak voordat uw verslaggeefster Etrog verliet, kwam er even een echtpaar vanuit de joodse gemeente om te informeren of alles voor de grote verhuizing op schema ligt. De bewoners zelf gaan er met hun bezoekrelaties een leuke dag van maken en als ze dan in hun nieuwe huis komen, zullen al hun spulletjes al een weg in de nieuwe kamers gevonden hebben.
Het zal best even wennen zijn dat ze niet meer bij het Sinai Centrum horen, maar de instelling Amerpoort zal er alles aandoen om de joodse identiteit van de bewoners te ondersteunen. Men hoopt ook dat meer bezoekers vanuit de joodse gemeenschap hen daarbij behulpzaam zullen zijn.